Blog

09 jan / Wij zijn allen Charlie in deze oorlog van geradicaliseerde ideologieën

Europa is in een ideeën-oorlog belandt. Niet sociaal-economische achterstand, zoals die van Afro-Amerikanen in de Verenigde Staten – noch de islam als religie zodanig – verklaren de gruwelijke aanval op de redactie van Charlie Hebdo, als wel een groeiende strijd tussen geradicaliseerde extremen die dwars door de kampen van moslim én niet-moslim heen gaan.

Het is stil op de pleinen van  New York. Geen pamfletten hier met “Je suis Charlie”. Geen pennen en potloden die trots in de lucht worden gehouden.
De afschrikwekkende aanval op de redactie van het satirische blad Charlie Hebdo lijken de gemoederen maar weinig te beroeren in deze stad die toch bekend staat als creatieve bakenmat van de vrije wereld. Zelfs in de befaamde Strand bookstore nabij Union Square is het de dag van de aanslag business as usual. Niemand die het erover heeft.
Veel zal te maken hebben met de geografische afstand. Het nieuwe Amsterdam ligt nu eenmaal een oceaan verder van dat oude Amsterdam – en vooral Parijs.

Maar er is meer. Na maanden van demonstraties en gewelddadige confrontaties, met als laatste tragische hoogtepunt de moord op twee agenten niet ver van mijn verblijfplaats in Brooklyn slechts enkele dagen voor Kerst, heeft men hier andere zaken aan het hoofd.

Hedendaagse rassensegregatie en het lot van de nieuwe generatie jonge Afro-Amerikaanse mannen, is hier het grote hete hangijzer dat de samenleving tot in haar diepste haarvaten verdeeld, niet de angst voor de islam of mogelijk geradicaliseerde moslims (ook al viel recentelijk een van hen nog vier agenten aan).
Op Twitter laten prominente Amerikanen wél van zich horen. Hun opinie lijkt echter mede ingegeven door de nieuwe golf van sociaal-demografische spanningen in eigen land. “Als een Afro-Amerikaan iemand doodschiet, is de hele etnische groep schuldig. Als een moslim iemand doodschiet, is de hele religieuze groep schuldig. Als een blanke iemand doodschiet, is hij zwakzinnig,’ is een tweet die op mijn in de avond door Amerikanen gedomineerde timeline veel gedeeld wordt. Het lijkt een sentiment dat goed gehoor vindt bij de “#jesuisAhmed”-beweging. Een begrijpelijke gedachtegang en helaas niet geheel onwaar. Zo spreken we opeens van een “islamitische schutter” of “Marokkaanse overvaller” (of hier in de VS van de “Afro-Amerikaanse” dader), waar normaliter “de schutter” of “de overvaller” afdoende zou zijn. Van “een blonde overvaller” hebben redacties blijkbaar nog nooit gehoord.

Toch getuigt deze kritische kanttekening van weinig inzicht in de pijnlijke tragedie die Europa nu doormaakt. De terreurdaad op Charlie Hebdo gaat immers voorbij aan enkele krankzinnige gekken van welke kleur of afkomst ook. Ook is zij meer dan een fundamentele schreeuw jegens (raciale) ongelijkheid.
Zij is een aanval op het Vrije Woord en daarmee op de waarden van een continent wier voortbestaan als zodanig onder grote bedreiging staat.

De sociaal-politieke problemen die de VS tot aan het bot verdelen en die alles te maken hebben met diep geworteld racisme jegens (maar ook vanuit) Afro- en gekleurde-Amerikanen, sociaal en economische achterstand (of ronduit armoede), demografische segregatie (ghetto-vorming), gebrek aan politieke participatie en representatie en allerhande vooroordelen, gaan in mindere mate ook op voor migranten in Europa. Maar zijn juist door een groot deel van de geradicaliseerde moslims ontgroeid.

Onze eigen Hollandse polderjihadist is niet per definitie laag opgeleid. Arm. Of afkomstig uit een achterstandswijk, die – uit eigen ervaring na twee maanden verblijf op een tochtige zolder in een van de beruchtste ghetto’s van New York – in niets lijkt op de troosteloze betonnen kooien van de grote Amerikaanse steden. Hij ondervindt discriminatie – dat wél. En allerhande vooroordelen ook – dat zeker. Hij ziet zich voortdurend in zijn etnische en religieuze identiteit geprofileerd door politici en media. Gereduceerd tot “kutmarokkaan” of “probleemmoslim”. Maar ook dat blijkt genoeg moslims er niet van te weerhouden juist voluit (en met succes) in de Nederlandse – of Franse – samenleving te participeren. Niet voor niets kent Frankrijk een hogere sociale mobiliteit dan het land van de grote Amerikaanse droom (voor ons land is dit helaas niet het geval).

Daarbij is een klein maar gestaag groeiend aantal IS-aanhangers (om maar eens de beruchtste en gevaarlijkste terreurbeweging van hen allen te nomen) autochtone bekeerling. Een eerdere terreuraanval in het Franse Tours op 20 december jl. werd door zo’n (blanke) Franse bekeerling gepleegd en ook in New York sloeg in oktober een naar de islam-bekeerde “Amerikaan” (ergo: Caucasian-American) toe. Anders dan de gemiddelde Afro-Amerikaan die vanaf de dag van zijn geboorte puur op basis van zijn huidskleur 1-0 achterstaat, hebben beide daders – voor hun recente bekering – nooit als zodanig een vorm van discriminatie (of in dit geval islamofobie) kunnen ondervinden. Zij hadden in alle opzichten de wind mee maar radicaliseerden toch, met desastreuze gevolgen van dien.

De opkomst van islamitische terreurorganisaties in Europa is niet het resultaat van sociaal-economische achterstand. Noch te wijten aan de islam als religie zodanig. Aanvallen als die op Charlie Hebdo zijn het resultaat van geradicaliseerde ideologische extremen binnen het continent Europa.

De radicalisering van een groeiend aantal (al dan niet recentelijk tot de islam bekeerde) jongeren en de oprukkende aanwezigheid van IS en haar sympathisanten gaat hand in hand – of wordt zelfs aangewakkerd door – de opkomst van rechts-populistisch (of in het geval van Charlie Hebdo radicaal links-islamofoob) Europa. Zij dienen elkaar tot brandstof. Hierbij wordt de islam door beide groepen gebruikt als inspiratiebron, of dreiging van ongekende proportie.

Ondertussen verdeelt de radicalisering van jongeren de islamitische gemeenschap tot in haar diepste gelederen en drijft zij hele families uiteen. Sterker nog; zij maakt ook moslims tot doelwit zoals de Franse agent Ahmed Merabet. Collateral damage misschien? In Irak en Syrië maakt IS zonder pardon dagelijks tig islamitische slachtoffers. De terreurorganisatie lijkt met haar hele opvatting van een groot islamitisch kalifaat naar eigen beeld en interpretatie dan ook vooral sterk politiek-ideologisch ingegeven, daarbij handig gebruikmakend van religieuze doctrine, decennialang slepende conflicten als het Palestijns-Israëlische conflict, etnische en religieuze verdeeldheid en in Europa: islamofobie, populisme en slachtoffer-denken.

De stille oorlog waar het vrije Europa zich in bevindt zal steeds bloedigere vormen aannemen, zolang wij halfslachtig blijven toekijken hoe beide radicale kampen groeien. Met het huidige “islam versus de rest-“debat spelen wij islamisten en populisten slechts verder in de kaart, terwijl de harde waarheid is dat in deze oorlog van geradicaliseerde ideologieën niemand wordt ontzien. In de ogen van een IS-sympathisant zijn wij allen ongelovige honden. Terwijl islamofobe populisten het liefst fascistische praktijken als massale deportatie en de terugkeer van het strafkamp zien. Beiden hebben weinig met onze goede vrije Europa te maken, waar de vrijheid van sommigen nu wel heel erg ten koste van de vrijheid van ons allen gaat.

4 Comments
  • Sytze

    StOp eens met die zij/wij oorlogstaal. Bijna 7 miljard mensen willen allemaal vrede, geluk, voorspoed en liefde. En toch krijgen we het niet voor elkaar. Deze aloude oorlogsretoriek heeft ons in die duizenden jaren niet verder gebracht. Het wordt tijd voor een andere insteek….wie ben jij en wat ga jij er aan doen. Vind de vrede in jezelf….een begin….

    Beantwoorden
  • harry

    Simone de Beauvoir zei ooit: Ik kan me makkelijker een wereld zonder schepper voorstellen, dan een schepper die wordt beschuldigd van alle tegenstrijdigheden in de wereld.
    Je zult maar de schepper zijn in wiens naam allerlei misdaden worden begaan, omdat die lieden, die dat doen, menen dat de goede naam van diezelfde schepper verdedigd moet worden.

    Beantwoorden
  • Doorntulpje

    Ach, ken ik u niet van de ‘Zwarte Pieten’ discussie….

    Beantwoorden

Geef een reactie

X