Blog

23 jan / Nooit Meer Slapen Nachtcolumn – Evenwichtsbalk

‘Ik ben eigenlijk voortdurend twee verschillende dingen aan het doen die elkaar bijten. En dat is een ongelooflijk ingewikkeld dilemma,’ zo vertelt Nadia Moussaid, presentatrice van het TV-programma de Nieuwe Maan op NPO 2 vandaag in een gesprek met mij voor de Groene Amsterdammer. Het uitgebreide interview is het derde deel van mijn reeks de Hervormingsfundamentalisten waarin ik jonge kritische denkers vanuit de vele islamitische gemeenschappen die Nederland rijk is, laat reflecteren op religie, gemeenschap en de bredere samenleving. Onderdeel van een groter project waaronder mijn aanstaande boek God is groot – eten, bidden en beminnen met moslims – dit is absoluut geen product placement – heb ik me in het afgelopen jaar helemaal laten onderdompelen in de islamitische gemeenschap.

De noodzaak tot verandering en hervorming van binnenuit is groot. De druk van God, gemeenschap en de eigen gemoedsrust wordt vooral veel jonge vrouwen te veel. Groot zijn de taboes. Pijnlijk de dubbellevens. De hypocrisie. De éénkennigheid. Huwelijksdruk. Dubbele standaarden. Radicalisering. Of juist de angst daarvoor. Ongelijke gender-verhoudingen.

Maar even groot zo niet groter lijkt het verlangen naar het doorbreken van al die taboes. Een coming-out op alle fronten. In mijn gesprekken met jonge moslims ben ik telkens weer verbaasd over de scherpe woorden op de problemen in eigen kring, de schaamte over het seksisme, de strijd tegen homofobie, de erkenning van racisme, de persoonlijke problemen met gebrekkige opvoeding. Zelfs kritiek op de religie is in een bepaalde mate mogelijk, zij het te weinig en met enig omhaal van woorden.

Zie mijn interview met Redouane Amine, vroeger homohater nu roze mascotte van de queer moslim gemeenschap en zelfkritisch activist tegen racisme, seksisme en iedere andere vorm van uitsluiting. Redouane is ontwapenend en verademing. Zo zei hij: ‘De Marokkaanse gemeenschap in Nederland is enorm rijk en divers. Er is niet één stem of geluid, dat moeten we goed beseffen. Ik stel mezelf vragen en zoek antwoorden al moet ik daarvoor naar China. Mijn doel is om altijd nieuwsgierig te blijven en oprecht geïnteresseerd te zijn in mensen. Er is een periode geweest van islamitische verlichting, maar die waarde is verloren gegaan. Moslims zijn in een comfortzone van vastgestelde waarheden beland waardoor elke vraag ongemak teweegbrengt – al geldt dit trouwens voor de hele samenleving. Meningen worden als bakstenen gebruikt om naar elkaars hoofd te gooien. Maar bakstenen zijn een samenstelling van aarde en water. Bouwstenen die altijd uit verschillende componenten zijn samengesteld. Ik vind het allemaal maar… Arrogante betweteritis.’

Het interview met Redouane was een instant facebook hit. Er werd nog net geen “Straatmarokkaan for president” fanpagina opgericht, maar dat is een kwestie van tijd denk ik.

Maar waar kunnen dergelijke kritische denkers en heilige huisjes-omtrappende hervormers als Redouane die als hetero tot driemaal toe meevoerde op de Marokkaanse pride boot hun verhaal doen? De huidige media geven weinig tot geen ruimte aan nuance en zelfkritiek. Jonge moslims die wel hun mond opentrekken moeten niet alleen de angst voor hun eigen gemeenschap trotseren, maar ook die voor versterking van de bestaande stereotypen en stigma’s, juist omdat veel journalisten en praatprogramma’s eerder op zoek lijken naar de bevestiging van de vooroordelen dan naar het doorbreken daarvan. Dit leidt tot een constant balanceren op een wel erg smalle evenwichtsbalk.

De Nieuwe Maan doet het als diverse talkshow wat mij betreft beter. Het geeft nieuwe gezichten en stemmen een kans en laat mensen met kleur niet alleen aanschuiven om te praten over islamofobie of racisme maar juist ook in de hoedanigheid van psychiater, advocaat of politicus. Tegelijk zitten ook zij telkens in een spagaat. Een programma maken voor alle Nederlanders en moslims in het bijzonder is in deze gepolitiseerde tijden immers vrijwel onmogelijk.

Als er niet kritisch over bepaalde groepsdynamieken en culturele problemen kan worden gesproken, zonder dat dergelijke openhartigheid direct diezelfde groep in z’n volledigheid diskwalificeert gaat er iets goed mis.

Zonde. Niet alleen omdat hierdoor de polarisatie en de islamofobie slechts groeien, maar ook omdat de daadwerkelijke moedige stemmen vroegtijdig monddood worden gemaakt.

Eigenlijk zou een tot een half uur teruggebracht multiculti-programma als de Nieuwe Maan diep weggestopt op de late zondagavond helemaal niet nodig moeten zijn. Simpelweg omdat mainstream tv daadwerkelijk de gezichten en verhalen van alle Nederlanders toont. Maar nee, Pauw weet niet eens hoe het witte vrouwen aan tafel moet krijgen, dus voor Fatima is al helemaal geen plaats. Jinek heeft het te druk met stoer doen over voetbal. En De Wereld Draait Door laat zwarte mensen het liefst zingen.

De vraag die we onszelf als media-producenten en media-consumenten dan ook zouden moeten stellen is: willen wij dat zelfreflecterende geluid eigenlijk wel horen? Bieden wij jonge stemmen wel een plek? Krijgen zij een veilig podium waardoor de noodzakelijke zelfkritiek en roep om verandering niet direct in het nieuwste PVV-verkiezingsprogramma verdwijnt? Of ontbreekt het ons niet-moslims daarvoor iets teveel aan zelfkritiek?

 

Deze week is Mounir Samuel de nachtschrijver in het Radio 1 programma Nooit Meer Slapen. 

 

11 mei verschijnt “God is groot – eten, bidden en beminnen met moslims” bij Uitgeverij Jurgen Maas.
IN GOD IS GROOT VERKENT MOUNIR SAMUEL DE ROL VAN DE ISLAM IN NEDERLAND EN DE DAGELIJKSE GELOOFSBELEVING VAN ISLAMITISCHE JONGEREN. HIJ DUIKT IN DE VELE DUBBELLEVENS VAN JONGE MOSLIMS, SPREEKT MET AFVALLIGEN EN BEKEERLINGEN EN ONTMOET POLDERJIHADISTEN EN FEMINISTEN. IN HOEVERRE KAN EEN BELIJDEND CHRISTEN DE ISLAMITISCHE GELOOFSCULTUUR OMARMEN? VRAAGT HIJ ZICH HARDOP AF, KAN DE NEDERLANDSE SAMENLEVING DE ISLAMITISCHE CULTUUR EEN PLEK GEVEN IN DE MAATSCHAPPIJ, EN HOE GAAT DE RELIGIEUZE GEMEENSCHAP IN NEDERLAND OM MET PRANGENDE MAATSCHAPPELIJKE THEMA’S, ZOALS GENDERROLLEN, TRANSFOBIE, HOMOSEKSUALITEIT, RELIGIEUS FANATISME EN INTERRELIGIEUZE RELATIES?
Heb het boek als eerste thuis! RESERVEER NU.

Geef een reactie

X