Blog

08 dec / Nep-secularisme

Splinternieuwe auto’s scheren over brede nette straten, of staan ronkend stil in urenlange files. Blinkende, maar ook onbetaalbare torenflits rijzen uit de grond. De gebedsoproep lost op in de kakafonie van een stad die nooit slaapt.
Met een klein groepje zelfstandige journalisten bezoek ik verschillende Turkse media in Istanbul.

Niets is wat het lijkt, blijkt al snel. De urenlange gesprekken schetsen een complex beeld van verlichting en islamisering, leger encivil society, herwonnen nationalisme en een nieuw streven naar eenheid in verscheidenheid. Turkse journalisten zijn niet neutraal. Aanhangers van de AKP en befaamde Güllen-beweging schetsen thrillerachtige scenarios over de zogneaamde “deep state”, een geheim netwerk van leger en seculieren die de feitelijke vooorlopers waren van het Syrische Baath-regime. Anderzijds schetsen seculieren een haast demonisch beeld van de AKP en Premier Erdogan die uit zou zijn op absolute macht en volledige islamisering.
Westerse experts hebben Turkije lang bejubeld om z’n democratie en secularisme, angstvallig bewaakt door leger en een rechts-liberale Kamelistische elite. Maar wie hier iemand spreekt merkt al gauw dat het Turkse secularisme, ook wel “extreem secularisme” genoemd, niets te maken heeft met het westerse laissez-faire, laissez-passer. “Secularisme in Turkije betekent de ander opleggen hoe hij moet geloven en vooral wat hij niet mag geloven”, stelt de feministische Ayca Orer van de linkse krant Radikal, dochter van een hyperseculiere moeder die in 1987 het voortouw nam in de “paarse naald”-beweging die seksuele intimidatie in het openbaar vervoer aan de kaak steldde, maar zelf zich vijf keer per dag tot Allah richt.

De strijd tussen moslims en seculieren is bovengronds gekomen en wordt nu uitgevochten in het publieke terrein. Decennialnag mocht de gesluierde vrouw niet werken of naar school en werd zij geweerd uit restaurants en bioscopen. Het is daarom dat de AKP-partij van de controversiële Premier Erdogan op zoveel publieke steun kan rekenen. “Hij heeft ons een stem gegeven,” zegt een jonge gehoofddoekte Turkse vrouuw bij wie we ’s avonds op een ruimhartige maaltijd worden getrakteerd. Ze studeerde economie en spreekt goed Engels, trouwde en deed een hoofddoek om. “Nu kan ik op de meeste plekken niet werken. Onze premier doet zijn best maar er is veel weerstand.”
Hoe hoog de emoties op kunnen lopen merk ik in gesprek met Ferrat Boratav, editor in chief van CNN Türk. “Wij hebben geen gehoofddoekte vrouwen op de werkvloer, ik ben er niet op tegen, maar de HR-manager vindt wel een manier om hen te weren uit het selectieproces.”
Op de vraag waarom hij geen gehoofddoekte presentratice naar voren schuifft reageert hij geschrokken.
“Ben je gek! Dan zappen al mijn kijkers weg en zal mijn vrouw van me scheiden!”
Niet alleen gaf Erdogan een stem aan de lang-onderdrukte conservatievere krachten inde samenleving. Hij geeft een stem aan iedereen die anders is, zo stelt Ivo Molinas, eindredacteur van laatste joods-turkse krant Salom. “Maar de veranderingen gaan sneller, dan de mentaliteit van de mensen.” Die klampen zich vast aan een premier die over twee jaar president wil worden met verstrekkende macht. Er is weinig dat hem nog tegenhoudt nu het volk aan zijn kant staat, de oude elite afbrokkelt en het leger terug naar de barakken is verdreven.

 

1 Comment
  • San

    Ik denk niet dat de Turken zo dom zijn dat ze Erdogan als president zullen kiezen. De AKP begint momenteel al uit elkaar te vallen, en een meerderheid is tegen Erdogan als president. Gul heeft al aangegeven het tegen hem op te willen nemen, en zelfs de CHP wil Gul steunen in die strijd tegen Erdogan.

    Beantwoorden

Geef een reactie

X