Blog

17 aug / Mijn preek voor Nederland “gij zult uzelf liefhebben … en oh ja, u naaste ook”

Soeterbeeck preek 20 mei 2012

—-

Verslag Gij zult uzelf liefhebben

Soeterbeeck Preeck door Monique Samuel
Gij zult uzelf liefhebben – en o ja, de ander ook
Zondag 20 mei 2012, 11.00 – 12.00 uur, Mariënburgkapel Nijmegen
Soeterbeeck Programma i.s.m. Trouw en Ikon

Monique Samuel is auteur, politiek commentator en student International relations and diplomacy aan de Universiteit Leiden. Met haar eerste roman Voorbij de horizon (2007) won ze de El Hizjra literatuurprijs voor Nederlands Proza. In 2009 verscheen Bruiswater, een bundeling van gedichten, songteksten en verhalende columns over grote levensvragen, gevolgd door Zonder verhalen kan ik niet leven in 2011. In april 2012 verscheen haar nieuwste boek Mozaïek van een revolutie. Bovendien is ze ambassadeur van het Nederlandse Fonds van de Letteren en was ze verschillende keren te gast bij Pauw en Witteman als commentator bij de gebeurtenissen rond de Arabische Lente.

Twee culturen
Monique Samuel begint haar Preeck door te zeggen dat het verhaal van haar leven getekend wordt door een strijd tussen hart en hoofd. Haar leven bevindt zich tussen twee culturen, de Egyptische cultuur van haar vader, die koptisch orthodox is, en de Nederlandse cultuur, waarin ze is geboren en getogen. Aan de ene kant kent ze de communitaristische gelovige en zelfs bijgelovige Egyptische cultuur, aan de andere kant de individualistische, ontkerkelijkte Nederlandse cultuur.

Het verschil tussen de twee culturen blijkt volgens Samuel heel duidelijk uit de eerste woorden die je op school leert schrijven. In Egypte zijn dat God, moeder, vaderland, president en vader. In Nederland was het eerste woordje dat Samuel leerde ‘ik’.

Wie ben ik?
Dit brengt ons volgens Samuel meteen bij de strijd van de moderne Nederlander; de vraag Wie ben ik? Nederlanders geven hier vaak een weifelend antwoord op, of geven als antwoord hun beroep. Ze interpreteren de vraag vaak als Wat ben ik? In Egypte krijg je een heel ander antwoord op deze vraag. Mensen antwoorden daar dat ze moslim of christen zijn, dat ze kind zijn van iemand en moeder of vader van iemand. Je wordt daar gedefinieerd aan de hand van je kinderen.

In Nederland nemen we onze ouders niet bij ons in huis, we sturen ze naar bejaarden- en verzorgingstehuizen. Tegelijk vinden we dat daar niet goed voor de ouderen wordt gezorgd en dat de politiek, de verzorgingsstaat hier iets aan moet doen. In Egypte is het heel gewoon dat je voor je ouders zorgt, ook omdat daar geen sprake is van een verzorgingsstaat. Samuel concludeert hieruit dat de menselijkheid in Nederland soms ver te zoeken is. We zorgen niet eens meer voor onze eigen familie.

Heb jezelf lief
Samuel roept dan ook met deze Preeck op om onze naasten lief te hebben als onszelf. En dan niet door jezelf te vergeten en niet lief te hebben, maar juist door eerst jezelf lief te hebben. Dat is de basisvoorwaarde om ook de ander lief te kunnen hebben.

Individualisme
In Nederland gaat men prat op het individualisme, dat een grote mate van vrijheid met zich meebrengt. Maar Nederlanders lijken dit individualisme eerder op te vatten als ‘ieder voor het systeem’, dan als ‘ieder voor zichzelf en vrijheid en blijheid’. Samuel vraagt zich vaak af of de wet de mens dient of de mens de wet. In het geval van de vluchtelingen in Ter Apel lijkt het laatste eerder het geval. Dit laat ook zien dat in Nederland de ene groep mensen vrijer is dan de andere groep.

Het is volgens Samuel dan ook zeker de vraag of de Nederlanders wel zo vrij zijn. In Nederland ben je onvrij door het systeem, je hypotheek, je verzekeringen, je werk, je school etc. Als individualisme is: doen wat je wilt doen, dan is de vraag of dit ook echt kan. Het antwoord van Samuel is ‘nee’. Het is helemaal niet mogelijk, ook niet in Nederland, om alleen te doen wat je wilt doen.

Sociale armoede
Samuel stelt dat Nederland aan sociale armoede lijdt. Het is moeilijk om je vrienden en familie vaak te zien, het is moeilijk om met een wildvreemde in gesprek te komen en het is moeilijk om vriendschappen na lange tijd weer op te pakken. In Nederland krijg je op de vraag ‘hoe gaat het?’ vaak het antwoord ‘goed en druk’. Maar wat heb je aan zo’n antwoord? Nederlanders zijn te druk voor hun sociale contacten. Bovendien geven ze met dit antwoord niet eens de mogelijkheid voor een gesprek, maar kappen dit eerder af. Als de ander druk is, dan moet je het contact maar kort houden.

Volgens Samuel kun je de ander niet ontmoeten als je jezelf niet kent. We kunnen de ander niet liefhebben als we niet van onszelf houden, en om van onszelf te houden moeten we onszelf kennen. Dan kunnen we de andere pas leren kennen en ontmoeten. Zolang we de vraag wie we zijn beantwoorden met wat we zijn, namelijk ons werk, blijft er volgens Samuel dus sprake van sociale armoede.

Grenzen
De vraag is volgens Samuel dan ook of we in Nederland nog wel van onszelf houden? Zijn we niet met zijn allen de weg kwijt? Kennen we onze grenzen nog wel? Samuel vergelijkt het met het beminnen. Als je je eigen lichaam niet kent, kan de ander je niet echt beminnen. In de liefde gaat het om het samenzijn. Door jezelf te leren kennen en beminnen leer je ook je eigen grenzen kennen. In Nederland stelt de wet voor ons de grenzen, maar kennen we onze eigen grenzen nog wel? Om je eigen grenzen te kennen, heb je een moreel kompas nodig. Dit lijkt vaak te ontbreken. Als je jezelf niet kent en je eigen grenzen niet kent, dan wordt er over je heen gewalst.

Wie is Monique Samuel?
Samuel eindigt haar Preeck met het zelf beantwoorden van de vraag ‘Wie ben ik?’.

‘Ik ben Monique Samuel. Mounira. Dochter van. Zus van. Vriendin van. Aanstaande moeder van x en y. Kleindochter van. Christen. Nederlands Egyptisch. Wereldburger. Eerlijk. Oprecht. Integer. Trots. Overtuigd. Hoopvol. Strijdlustig. Liefhebbend. Rebels. Eigenwijs. En zeer gelukkig.’

Verslag: Anouta de Groot

2 Comments
  • Peter

    Mooie preek! Je hebt de gave des woords! ( maar dat wist je al wel)
    Helaas kon ik er op dat moment niet bij zijn, in de studente kerk in Nijmegen was die ochtend roze zondag, met een roze viering.
    Ik heb lang geaarzeld, maar ik heb toen toch voor de viering gekozen. Jammer dat beide zaken samen vielen.. Kom nog eens terug naar Nijmegen !

    Beantwoorden
  • Anne Marie

    Ademloos en veel kippenvelmomentjes van herkenning naar je ‘preek’ geluisterd. De strijd tussen 2 culturen, de strijd tussen religiebeleving en je eigen ik en mening zoekend.

    En je nieuwe boek daar kijk ik reikhalzend naar uit.

    Hartelijke groet,

    Anne Marie

    Beantwoorden

Geef een reactie

X