Blog

16 nov / Ik houd van Zwarte Piet, maar mag hij wat gekleurder alstublieft?

In de supermarkt staan twee jonge kinderen bij het snoepvak. Hun huidskleur doet niet veel onder voor de donkere pieten uit het Noorden. Op luide fluistertoon hoor ik hen zeggen:
“Jij bent zwarte piet.”
“Nee jij bent zwarte piet.”
“Zwarte Piet is slecht.”
“Maar hij ziet er net zo uit als wij!”
Huilend rent een naar z’n moeder:
“Mamma, ben ik zwarte piet?”

Dit was in juni. Ver voor het Sinterklaassnoepgoed in de winkels lag.
Een andere situatie dan. In september liep ik met een televisiepresentator door een bos. Kinderen renden vrolijk langs, luid Sinterklaasliedjes zingend. De presentator keek op en zei op barse toon tegen de moeder: ‘He dat mag niet meer hè!’
De vrouw keek ons geschrokken aan, om opgelucht te lachen toen ze de opgetrokken mondhoeken van de presentator zag en ferm te zeggen: ‘Nou van mij mag het gewoon hoor.’
‘Ja, precies we laten ons zwarte piet mooi niet afpakken.’

Met kromme tenen luister ik keer op keer naar deze zinsnede die mijns inziens meer verwoordt dan de hele zwarte pieten-discussie bij elkaar en daarmee pijnlijk tot de kern dringt. Want wie zijn wij? De blanken? De rechtgeaarde Nederlanders? En wie zouden die zogeheten “afpakkers” zijn? Zwarten? Die negers zoals zoveel van mij generatiegenoten blijven zeggen? Al die buitenlanders die “ons” land maar proberen te veranderen? Linkse raddraaiers met een anarchistische agenda? Hoor ik erbij? Ben ik de wij? Of de zij? Sta ik aan de verkeerde kant? En zo is ons populistische, verdeelde Nederland in een volgend moeras verzandt.

Kon de hele discussie eerst nog met schouderophalen en schamper gelach worden afgedaan, nu houdt zij de gemoederen hevig in haar greep en is er een vuile smet gekomen op het mooiste kinderfeest van Nederland.
Laat me hierbij nogmaals uit de kast komen: ik houd van Piet. Als kind droomde ik ervan donker genoeg te zijn om Sint zijn team te mogen versterken (iets wat laat zien dat ik zwarte piet inderdaad als een donker-gekleurd mens zag).
Voor mij overtrof het Sinterklaasfeest ieder  feest van het jaar. En ook nu nog houd ik van de scherpe gedichten, de gemene grapjes, de blije gezichten van jonge kinderen en de hele poppenkast – inclusief nationale intocht, sinterklaasjournaal en al – die volwassenen voor drie weken de kans geeft om weer een klein beetje kind te zijn.

black-peteIk wil dan ook allesbehalve een einde aan het feest – iets waarop we hard afstevenen met al die bizarre hollandse gloriepieten (alles behalve een melkpiet, die kleur is net wat te pijnlijk), pikzwarte pieten (wie heeft ooit beweerd dat een dergelijke kleur donker niet bestaat? Na flink wat gereis door Afrika kan ik zeggen: er is geen kleur zo donker of hij siert met terechte trots iemands voorhoofd), gewone pieten (doen alsof de neus bloed), losgelopen skittles (de regenboog zien we al genoeg bij de gay pride) of simpelweg helemaal geen Piet (brandt vooral niet je vingers Hema, Bolletje, Albert Heijn).

Ik kan er niet omheen dat Zwarte Piet in de huidige vorm racistisch is. We hoeven maar naar de recente Amerikaanse film “Dear white people”  te kijken om opnieuw te beseffen hoe het op z’n zachtst gezegd toch wat bizar is als blanke mensen kroes-pruiken opzetten, hun lippen rood verven en hun gezicht insmeren met schoensmeer. Tegelijk ben ik ervan overtuigd dat vele van de pieten die al die kinderen jarenlang trouwe dienst hebben bewezen er nooit, maar dan ook geen moment, als zodanig bij hebben stilgestaan. Zij zetten zich in voor de verwachtingsvolle ogen en de stralende glimlach en dat is precies waar dat hele Sinterklaasfeest om zou meoten draaien. Maar met de kennis van nu – om nog maar eens een beladen politieke zin in de ring te gooien – zijn de vele goede intenties ten spijt geen afdoende rechtvaardiging meer.

De Goedheiligman heeft het kruis op zijn mijter al lang verloren en zo dient nu ook Zwarte Piet te worden aangepast. En om dan maar te beginnen bij het grootste grief – de zwarte die de blanke dient – betekent dat een aanpassing van zijn huidskleur. Dit omdat de uitgesproken kleur van zwarte piet mensen met eenzelfde huidskleur terecht kwetst, de kleur teveel maatschappelijke verdeeldheid zaait en daarmee ieder vrolijk doel voorbij schiet en tenslotte omdat de huidige zwarte pieten-cultus teveel mensen uitsluit.

Want er is een ander probleem met Zwarte Piet. Sinterklaas blijft in de huidige vorm een vrij uitsluitend blank feest. Er is geen ruimte voor hoofddoek-pieten. Een Aziatische Piet. Een Hasan Piet. Of een echte donkere piet zonder schoensmeer op zijn gezicht.

Regenboogpieten lossen dit probleem op, maar hun felle markeerstift-kleuren staan mijlenver af van welke Sinterklaastraditie dan ook. Een even groot probleem heb ik met de aangebrande stroopwafelpieten, gesmolten kaaspieten en net ontkiemde bloembolpieten. Ik-houd-van-Holland, opnieuw ingevuld vanuit een geheel blank-Hollands-jaren-’50 perspectief, zonder wortels in de huidige samenleving of in het hele Sinterklaasverhaal. Waarom dan geen iPadpiet? Een shoarmapiet? Een nasi-met-pindasaus-Piet? Dat lijkt me dichter liggen bij de verbeeldingskracht van het moderne kind.

Ik pleit daarom voor een alle kleuren piet. Geen geel, rood, groen en oranje, maar blank, licht gekleurd, donker of roodharig. Laten we een boerenpiet introduceren, een dokterpiet, een vrachtwagenpiet, een juffrouwpiet en een investeringspiet en dat graag van verschillende afkomst en pluimage. Grappig. Dol. Soms serieus en dan weer dwaas. Vrouwelijk, mannelijk, met baard of zonder, met blauwe ogen of zwart. En dat met flink wat roetvegen erop, want al heeft de schoorsteen voor een centrale verwarming plaatsgemaakt: Pieten zijn zwart VAN roet. Zoals de witte Pieten in het Sinterklaasjournaal nu dus, maar dan niet met het idee ze al lerende steeds zwarter te laten worden, maar juist meer diversiteit en kleur te laten zien.

[Tekst tweede cartoon:  “Now that Christmas is on it’s way we should dress up as Saint Nicolas and his helper Black Pete! I brought the costumes.” Zuid-Afrikaan tegen Nederlander: ” … Maybe I should be Black Pete?” – Nederlander tegen Zuid-Afrikaan: “Don’t be silly! Black Pete has to be played by a white person!”]
3 Reacties
  • janfreak

    Bij het Sinterklaasfeest horen Zwarte Pieten en geen andere. Het heeft ook niets van doen met racisme, dat proberen een aantal gefrustreerde mensen er wel van te maken maar met argumenten die nergens op slaan.

    Beantwoorden
  • v. Hage

    Een stuk naar mijn hart, vooral de derde alinea die begint met je kromme tenen. Hollands gloriepieten vormen maar het begin van een bonte stoet alternatieve pieten, de creativiteit die bij het sinterklaasfeest hoort, brengt vast nog een geschikt ‘protopyte’ voort. Ik vraag me wel af hoe je een iPadpiet, boerenpiet en juffrouwpiet voor je ziet? Die pieten doen goed dienst in gedichten, maar in levende lijve worden vormen ze een carnavalsoptocht, stel ik me voor.
    Op de site http://levesintenpiet.nl zag ik ouderwets gezellige maar wel slaafvrije sint- en pietafbeeldingen. Er staan ook sinterklaasliedjes op, waar je aan ziet dat er amper aanpassingen nodig zijn om hun tekst slaafvrij te krijgen. Bijv. ‘(…) ‘want al ben ik zwart van ’t roet, ‘k meen het wel goed”. Om een liedje te lezen te krijgen, moet je een trefwoord in het zoekbalkje invullen. Bij kleurenpieten.nl zie je hoe de kleurenpiet voet aan de grond krijgt. Op die site staat ook een foto van chocopietjes met prachtig donkerblauwe en -rode gezichten. Een verrijking van het feest! En misschien wil Gerda Havertong wel een duo-baan met sint.

    Beantwoorden
  • Robert-Jan van Egmond

    Er bestaat een aardig liedje van Henk Temming: “Ik vraag aan Sinterklaas een heel gelukkig kerstfeest!”
    De zogenaamde “Gouden Eeuw” was een zwarte bladzijde uit onze Nederlandse geschiedenis. Maar dat is zolang geleden, zullen veel mensen zeggen. Het mag vergeten en vergeven worden. Maar alleen als discriminatie stopt.

    Beantwoorden

Geef een reactie

X