Blog

08 dec / Het verschil tussen de pedofiel en een priester

Het jaar 2011 zou om vele dingen herinnerd worden. Het was het jaar van revoluties en rellen. Van natuurgeweld en een steeds nijpendere mondiale crisis. Van Arabische lente tot Westerse winter.
2011 was ook het jaar van kindermisbruik. Van Pedofielenvereniging Martijn met z’n illegale kinderporno en het massamisbruik van peuters in het Harlekijntje, tot het een na het andere wanschandaal in de Rooms Katholieke Kerk…. Het ontlokt bij mij de volgende wrange grap: Wat is het verschil tussen een pedofiel en een priester? De eerste komt er openlijk voor uit, de tweede probeert het met een smoezelige pij der liefde te bedekken. Of: de een verenigt zich op een website, de ander in een kerk…

Een wankelend instituut
Uit een recent onderzoek van het Cultureel Plan Bureau bleek dat de Nederlandse burger van alle formele instanties en instituties in de kerk het minst vertrouwen heeft. Zelfs de Nederlandse politiek vertrouwt ze nog meer.
2011 zou dan ook weleens heel goed het jaar kunnen zijn dat de kerk, en dan met name de katholieke kerk, voor goed uit Noordwest-Europa verdwijnt. Ze lijkt haar laatste kans te hebben verspild om een adequaat antwoord op de spirituele, maatschappelijke, economische, financiële, sociale en milieucrisis te bieden. Dat is nou eens eeuwig zonde… want wie de Evangeliën leest weet dat juist het christendom (ontdaan van lege vormen en starre dogma’s) in zijn meest pure en integere vorm prachtige waarheden en indrukwekkende antwoorden te bieden heeft.

Meten met twee maten
Maar de Rooms Katholieke Kerk hanteert liever de dubbele moraal van geen condooms, maar wel toestaan dat honderden kinderen misbruikt worden – van braaf biechten bij de priester die zich ondertussen steunend bij de zacht gefluisterde zonden aftrekt – dan dat zij zich nu eens in dat ware Evangelie verdiept en haar instituut reinigt zoals Jezus eens het tempelplein onder handen nam – wisseltafels omgooiend en verkopers verjagend.
Afgelopen week was er weer tumult, deze keer over een recalcitrante priester. De 81-jarige Eindhovense pater Jan Peijnenburg is geschorst en wordt waarschijnlijk door het bisdom Den Bosch uit zijn ambt gezet vanwege het openlijk samenwonen met een vrouw. Peijnenburg woont al 46 jaar met haar samen en ook dat werd oogluikend door de kerk toegestaan, tot er een wisseling van de wacht plaatsvond er een conservatieve golf door het bisdom waait. Nu heeft de pater het wel bont gemaakt. Samen met zijn vriendin heeft hij brochures vervaardigt om het celibaat aan de kaak te stellen. En dat mag niet in de Katholieke Kerk. Liever met beide ogen dicht en de vingers in de oren zwijgen, dan een open debat.

De mens Paulus
De Katholieke halsstarrigheid om op het celibaat te reflecteren blijft me verbazen. Het idee dat een misdienaar, monnik of non niet zou mogen trouwen en geen seksuele relaties zou mogen aangaan komt van onzer allergeliefde apostel Paulus – zelf verstookt vrijgezel – die in zijn eerste brief aan de jonge gemeente in Corinthiërs aangeeft dat het huwelijk geen zonde is, maar tegelijkertijd ook niet valt aan te raden omdat het afleidt van de ware bediening van Christus. Het is echter goed daarbij op te merken dat deze uitspraak uitsluitend hen betrof die nog ongetrouwd waren. Letterlijk zegt Paulus hierover: ‘Voor de ongehuwden heb ik geen voorschrift van de Heer, dus ik geef mijn eigen mening, als iemand die door de barmhartigheid van de Heer betrouwbaar is’. Het is dus zíjn eigen mening. Paulus maakt even een uitstapje in Zijn door Gods Geest geleide tekst. Een gevaarlijke onderneming die Paulus niet geheel vreemd was… hij deed het ook in zijn uitspraken over de positie van vrouwen, of slaven. Ook van die punten waar de Katholieke Kerk het lange tijd zo moeilijk mee heeft gehad – en eigenlijk nog steeds heeft.
Voor Paulus is het huwelijk een mysterie (Efeziërs 5: 32). Misschien had hij er beter aan gedaan zijn vingers er niet aan te branden, maar dat deed hij wel en nu zitten duizenden kinderen op de pijnlijke blaren. Religie is een gevaarlijk wapen wanneer het wordt ontdaan van de Geest van God.

Oosters pragmatisme
Het bijzondere is dat de oudste kerk op aarde, de Koptisch Orthodoxe Kerk in Egypte, die even conservatief, zo mogelijk nog vele malen conservatiever is dan de Rooms Katholieke Kerk een heel andere invulling aan Paulus voorschriften heeft gegeven.
Ik weet nog goed dat ik een discussie had met een oom van mij. Toen ik hem vertelde dat Rooms Katholieke priesters niet mogen trouwen schoot hij in de lach en keek me stomverbaasd aan.
‘Wat zeg je nu?’
‘Ze mogen niet trouwen oom.’
‘Maar hoe kan dat nou? Hoe kun je priester zijn als je niet getrouwd bent?’
Ik keek hem niet begrijpend aan.
‘In onze kerk moeten priesters trouwen.’
Nu moest ik lachen. ‘Ze moeten trouwen?’ vroeg ik ongelovig.
‘Ja, natuurlijk!’ Oom Osama keek zelfverzekerd.
‘Maar waarom?’
‘Nou wat denk je? Hoe kan een man zich nu aan God weiden als hij ehhh…’ M’n oom kijkt verlegen naar de grond.
‘En hoe kan hij advies geven?’ vervolgt hij snel. ‘Hoe kan hij zijn zonen en dochters nu helpen, bemiddelen in huwelijken, relatieproblemen oplossen, als hij niets van relaties weet!’
M’n oom is nu echt op dreef.
‘Toen ik ging trouwen ben ik naar de priester gegaan en hij heeft me alles verteld. Zelfs mijn eigen vader kon me niet zulke wijze adviezen geven.’
‘En kinderen?’
‘Oh ja, zeker, kinderen moeten ook – als God ze geeft natuurlijk. De priester moet alles weten. Wat heb je nu aan een priester die niets weet van opvoeding!’
Zo simpel, dacht ik terwijl ik met verbazing naar m’n oom luisterde. Zo simpel kan het dus zijn.
In Egypte staan de meeste kloosters ter wereld. In die kloosters leven monniken en nonnen een kluizenaarsbestaan. Ze wijden hun leven aan gebed en zijn wel celibatair. Maar de priesters die in de kerken voorgaan zijn allemaal getrouwd. En er is nog een ander opvallend voorschrift in de Koptische kerk. Of je nu monnik wil worden of priester, je moet eerst een normale seculiere studie hebben afgerond. Je moet kennis hebben op een bepaald gebied (medicijnen, engineering, rechten) en midden in de maatschappij hebben gestaan voor je aan je heilige roeping begint.

En opnieuw kan het Westen iets van het Oosten leren. Misschien dat de overvloedige wierook het gezonde verstand benevelt. Geef mij maar heerlijk Koptisch pragmatisme. Huppa priesters, allemaal trouwen! Collectief tijdens de Kerstdagen. Dat wordt een hele feestelijke Kerst-mis…

Lees ook ‘De Laatste Biecht van een Priester’ die werd gepubliceerd in mijn laatste verhalenbundel ‘Zonder Verhalen kan ik niet Leven

5 Comments
  • Ben van Bokhoven

    Beste Monique,
    Ik ben het grotendeels eens met je kritiek op de (traditionele) Rooms-Katholieke kerk. Ik heb een aantal jaren geleden niet voor niets mijn lidmaatschap opgezegd. Echter, de ‘grap’ die de titel van je blog vormt, vind ik volkomen misplaatst! Alle priesters over één kam scheren kan echt niet.
    Als misdienaar en student op het klein-seminarie (intern) ben ik vele jaren omgegaan met priesters. Nooit ben ik ook maar één keer lastig gevallen, nooit heb ik de indruk gehad dat een priester op een ongezonde manier in mij geïnteresseerd was, nooit heb ik van mijn vrienden ook maar iets gehoord dat op misbruik kon duiden.En er werd heel wat afgeroddeld over de priesters.
    Dat er desondanks veel misbruik is geweest in de RK kerk, is wel duidelijk geworden en ook dat de RK kerk dat konsekwent heeft toegedekt. Daarover geen misverstand. Maar er zijn gelukkig ook heel veel priesters die wel op een goede manier zijn omgegaan met jongens -zoals in mijn geval- die aan hun zorg waren toevertrouwd.

    Een stevig statement maken, zoals jij in je blog doet, is prima, maar de Koningin van de blog herkent men aan toch vooral aan de nuances die zij in haar verhaal weet aan te brengen. Die zijn in jouw blog, althans als het om de Rooms Katholieke kerk gaat, ver te zoeken!
    Ik zou een reactie erg op prijs stellen.
    vriendelijke groeten,
    Ben

    Beantwoorden
    • Monique Samuel

      Beste Ben,

      Dit is geen opiniestuk, geen essay, geen net artikel in de krant, maar een pittige column. Ik heb naar een zeker evenwicht gezocht, maar voor 100% nuance ben je voor een keer niet aan het juiste adres. Ik wil de discussie stevig neerzetten.
      De titel van deze blog is gebruikt als teaser. De grap is keihard en beschrijft slechts een algemeen anti-kerkelijk en met name antikatholiek sentiment dat ik op dit moment in Nederland proef.
      Ik respecteer al mijn broeders en zusters in Christus, van de zwarte kousen uit de gereformeerde gemeente tot oud katholieke paters (en fraters). Mijn blog richt zich niet tegen priesters. Mijn kritiek richt zich uitsluitend op de regelgeving (en met name het celibaat) binnen de Rooms Katholieke Kerk als instituut – want dat is zij helaas geworden: een instituut. Niet een levend lichaam van Christus.

      Ik geloof dat slechts maar een klein deel van de priesters zich aan misbruik heeft schuldig gemaakt of schuldig maakt. Ik heb zelf voor een katholieke organisatie gewerkt in Rome en was direct gelinkt aan het Vaticaan. Ik ken de kerk dus van binnenuit en heb heel wat tijd doorgebracht bij de Padres Maristi – een orthodoxe priesterorde. Ik ben onder de indruk van het geloof en de liefde van sommige priesters, maar ik ben diep geschokt door de mensonterende regelzucht en hypocrisie van het Vaticaan.

      Helaas is het misbruik niet iets wat slechts heeft plaatsgevonden (in de verleden tijd) – zoals jij in je reactie beschrijft. In ontwikkelingslanden zijn nog steeds veel priesters werkzaam die kinderen misbruiken, of eerder in Europa, de Verenigde Staten, Canada en Australië in de mist zijn gegaan en daarom maar naar verre oorden zijn overgeplaatst. Eervol vertrek, zou je het kunnen noemen. De gevolgen zijn echter vreselijk. Een kerk die veroordeelde priesters tot hoofd van weeshuizen in Bangladesh of Nigeria aanstelt, is ziek.

      Ik heb me altijd vol liefde over de Rooms Katholieke Kerk uitgelaten, maar zolang zij niet de juiste focus heeft maakt ze niet alleen zichzelf, maar het hele christendom belachelijk. Ja, de naam van God zelf, zou je kunnen zeggen.

      Ik zet de discussie scherp aan en ik doe gewaagde uitspraken, niet eens zozeer over priesters of de Rooms Katholieke Kerk, maar nog wel het meest over de uitspraken van Paulus – en de interpretatie daarvan. Ik had eerder verwacht kritiek op dat laatste te krijgen. In deze blog is voor een keer niets heilig (zelfs bepaalde Bijbelverzen) niet, behalve de woorden en daden van Jezus zelf.

      Lees tenslotte vooral ook ‘de laatste biecht van een priester’ – volgens mij zet ik daar de pijn en kwetsbaarheid van priesters juist heel duidelijk neer https://www.mounirsamuel.nl/?p=392

      Groet,
      Monique

      Beantwoorden
  • Ben van Bokhoven

    Beste Monique,

    Dank voor je uitvoerige toelichting, die wel de nuances bevat waar ik in je blog tevergeefs naar zocht.
    Wat ik nog even recht wil zetten: al sprak ik over het verleden, ik heb daarmee allerminst bedoeld dat er thans geen misbruik meer plaats zou vinden binnen de RK kerk. Was het maar zo!
    Wat betreft je argument voor de titel (teaser): ik kan me voorstellen dat je een prikkelende titel verzint, maar de vlag moet wel de lading dekken. Deze ‘grap’ doet dat naar mijn mening niet.
    vriendelijke groeten,
    Ben

    Beantwoorden
  • John

    Ik neem aan dat je met “Harlekijntje” “’t Hofnarretje” in Amsterdam bedoeld?

    Beantwoorden
  • Jo

    Je wijdt je aan God..
    Je weidt je schapen.. (je kunt ze ook wijden aan God maar daar komt geen gras aan te pas, eerder een slachtmes)

    Spelling is een lastig ding, een taalfreak evenzeer.

    Dank voor je verhalen waaruit een onafhankelijke geest spreekt.

    Succes met alles en sterkte waar nodig!

    Beantwoorden

Geef een reactie

X