Blog

09 sep / Het leven van homo’s in Egypte verandert radicaal

In het Midden-Oosten vindt, niet altijd even zichtbaar, een sociale revolutie plaats. Homo’s organiseren zich in Egypte, voorheen ondenkbaar, schrijft Monique Samuel
Slot van een serie over sociale veranderingen in het Midden-Oosten. Eerdere delen verschenen in Trouw van 24 en 31 augustus.

Te midden van politieke onrust, de gewelddadige opmars van het islamisme en politioneel geweld maakt Egypte andere, minder zichtbare maar minstens zo ingrijpende veranderingen door. Er ontstaat een gay community die doet wat voor vorige generaties ondenkbaar was: daten, uitgaan, actievoeren. Het kan dankzij internet. Bij de uitbarsting van de Arabische revoluties in 2011 werd er grote nadruk gelegd op de rol van sociale media. De zogenaamde Arabische Lente was een Facebook-revolutie, mede mogelijk gemaakt door Twitter en YouTube. De werkelijkheid was en is natuurlijk weerbarstiger. In een regio waar maar weinig mensen internet hebben, kunnen sociale media alleen nooit een miljoenenmassa op de been brengen.

Ook het verloop van de politieke omwentelingen bleek al gauw minder rooskleurig. Toch hebben de sociale media wel degelijk een ingrijpende impact op het dagelijks leven van miljoenen Arabieren. Noord-Afrika en het Midden-Oosten maken grote sociale veranderingen door. Hierbij spelen sociale media een onmiskenbare rol. De huidige sociale revolutie gaat niet om Facebook, maar om hoe activisten en de gewone burger internet aanwenden om problemen aan te kaarten die daarvoor nooit werden besproken, de overheid te controleren en niet alleen hun eigen leven maar ook dat van duizenden anderen te veranderen.

Zoals Azza en Nour Sultan, een Soedanees lesbisch koppel dat ik ontmoette in Caïro. De vrouwen leerden elkaar kennen op een clandestien webforum. Azza woonde toen nog in Soedan, Noor studeerde in Saoedi-Arabië. Ze lanceerden in 2010 vanuit de Egyptische hoofdstad ‘Bedayaa’, een lgbtq-(lesbian, gay, transgender, queer/questioning)Facebook-gemeenschap voor Egypte en Soedan, samen met een homo in Soedan en twee homo’s in Egypte. Daarmee initieerden ze niet alleen de eerste virtuele ontmoetingsplek voor mannen én vrouwen, maar ook de eerste en tot nu toe enige homorechtenorganisatie in de hele Nijlvallei.

Schuilnamen

Steeds meer jonge homo’s en lesbiennes sluiten zich voorzichtig bij het netwerk aan. Vaak gebruiken ze schuilnamen en hebben ze voor de buitenwereld afgeschermde accounts. Op basis van gedeelde connecties en aanbevelingen word je toegelaten – of niet.

De angst voor verraders is niet ongegrond. De Egyptische politie zette in de afgelopen jaren lokhomo’s in om homoseksuelen op te sporen. Als de veiligheidsdiensten de pagina weten te infiltreren, liggen de gegevens van tientallen homoseksuele jongeren op straat. Het is de keerzijde van een digitale informatiecultuur waar uiteindelijk alles te achterhalen is.

De gevaren wegen voor deze jongeren niet op tegen de voordelen die internet biedt. Velen worstelden jarenlang alleen met hun gevoelens. Natuurlijk waren er plekken waar je als man een andere man op kon pikken, net zoals vrouwen door de strenge scheiding van de seksen wel-eens met elkaar in bed belandden, maar van homoseksualiteit als identiteitskwestie was men niet op de hoogte. Homo was je in het verborgene, zonder te weten dat er anderen zijn zoals jij.

De online community kent een nauwe offline-gemeenschap. In een klein cafeetje in het centrum van Caïro komen de jongeren samen en niet alleen daar. Het netwerk breidt zich uit naar de andere grote steden, plattelandsgebieden en Soedan.

Trouwplannen

Steeds meer jongeren in de Nijlvallei krijgen toegang tot internet en sluiten zich bij de Facebookpagina aan. Ze wisselen informatie uit, proberen elkaar te beschermen als iemand wordt aangevallen, en ze maken de eerste voorzichtige trouwplannen. Trouwen moeten ze op een dag allemaal, maar een verstandshuwelijk (van een homo met een lesbienne) is een eerste stap richting meer persoonlijke vrijheid. Dit is een revolutie, een stille revolutie. Niemand die hem ziet en toch het leven van de jonge homoseksueel in Egypte zal nooit meer hetzelfde zijn.

Monique Samuel – politicoloog, Midden-Oostendeskundige en schrijver van ‘Mozaïek van de Revolutie: een kijkje achter de voordeur van mijn nieuwe Midden-Oosten’ (de Geus).

Geef een reactie

X