Blog

16 jun / Het Egyptische volk verliest

Een ingekorte versie van dit artikel staat vandaag ook in de Volkskrant.

De geschiedenis herhaalt zich in Egypte. Sinds de oprichting in 1928 van de Moslimbroederschap, door Hassan al-Banna in de Egyptische Deltastad Ismailiyya, probeert deze organisatie op alle mogelijke manieren de macht te grijpen. De zittende machthebbers maken daarvan handig gebruik. Zij gooien het op een akkoordje, bespelen de Moslimbroeders en lokken ze uiteindelijk in de val.

Het politieke opportunisme van de Moslimbroederschap en zijn continue machtsstrijd met het leger hebben desastreuze gevolgen voor de Egyptische bevolking. Ook nu weer: de Egyptische generaals zitten stevig op het pluche, er is nog steeds geen grondwet en de presidentsverkiezingen die dit weekeinde plaatsvinden zijn nu al een fiasco. Van de democratische krachten van het Tahrirplein is nauwelijks iets over.
Terwijl de Egyptische bevolking zich in de roerige jaren 1930-1940 verzette tegen de Britse overheersing, sloot de Moslimbroederschap een overeenkomst met de Britten waarin zij aankondigde zich niet langer tegen de bezetter te verzetten. De gewelddadige tak van de Moslimbroederschap ging evengoed door met het plegen van aanslagen op Britse troepen en ‘westerse’ gebouwen, zoals bioscopen, casino’s en hotels. Toen de Egyptische premier al-Narquishi maatregelen trof tegen dat geweld, werd hij door de Moslimbroeders vermoord.
De coup van de Vrije Officieren in 1952 was onder meer een reactie op het toenemende geweld in het land. De Moslimbroederschap hield zich aanvankelijk op de vlakte, maar probeerde vervolgens het staatsbestuur naar zich toe te trekken. Onder de regering van Mohammed Naguib werden democratische verkiezingen voorbereid. De Moslimbroederschap ging echter met Gamel Abdel Nasser in zee die in 1954 alle macht naar zich toe trok. Toen Nasser te populair werd besloot de Moslimbroeders een aanslag op hem te plegen. Nasser stond een seculier Egypte voor, niet een islamitische staat. Hij zou de Moslimbroeders nooit meer vertrouwen.
Honderdduizenden al dan niet vermeende terroristen belandden in de Egyptische gevangenis. Leden van de radicale islamitische jihad deelden de cel met gewone religieuze studenten. De Egyptische gevangenissen werden zo broeinesten van radicalisme en geweld – volgens verschillende experts werd hier het terrorisme van 9/11 geboren.

In een poging zich van de oppositie te ontdoen, probeerde president Sadat zich met de Moslimbroeders te verzoenen. Hij liet een groot aantal gevangenen vrij en gaf de Moslimbroederschap enkele jaren vrij spel. Overal doken er aan de Moslimbroeders gelieerde organisaties op. Sadat dolf het onderspit. Op 6 oktober 1981 werd hij door een lid van de Moslimbroederschap vermoord.

Onder Sadats opvolger Hosni Mubarak werd elke islamitische activiteit dertig jaar lang met argusogen gevolgd. Tegelijkertijd probeerde ook Mubarak de Moslimbroederschap te paaien. En die hapte elke keer toe. Zij verkoos haar eigenbelang boven het belang van het volk.

De revolutionaire beweging die vorig jaar op 25 januari begon en op 11 februari tot de val van Mubarak leidde, werd niet door de Moslimbroederschap geïnitieerd.
Na Mubaraks val schoof de Moslimbroederschap regelmatig met het leger aan tafel. Zij beloofde geen eigen presidentskandidaat naar voren te schuiven, de constitutionele raad ongemoeid te laten en hoogstens een kwart van de parlementszetels te bekleden.
Samen met de salafistische Nour-partij wonnen de Moslimbroeders bij de parlementsverkiezingen 65,3 procent van de zetels. De twee partijen benoemden hun eigen parlementariërs in de commissie die de Egyptische grondwet moet herschrijven. Het Hooggerechtshof achtte dit in strijd met de grondwet, waarop de Moslimsbroederschap voorstelde met de grondwetsherziening te wachten tot na de presidentsverkiezingen. De strategie was duidelijk: zou de eigen kandidaat winnen, dan werd hij een sterk man. In geval van verlies zou het parlement meer macht krijgen.

In de afgelopen maanden eisten de Moslimbroeders ook al een vast aantal posities op bij politie, leger en ambtenarij. Ook wilden ze uitsluitend Moslimbroeders benoemd zien in de lerarenraden van openbare scholen. Gelet op het tempo waarin het parlement leden van de Moslimbroederschap naar voren schoof, zou straks elke publieke functie in hun handen zijn en zou Egypte in snep tempo verder islamiseren.
Afgelopen donderdag oordeelde het Hooggerechtshof echter dat het parlement moet worden ontbonden en dat oud-generaal Ahmed Shafiq zijn kandidatuur voor het presidentschap mag doorzetten – opvallend, omdat het parlement bij wet vastlegde dat oud-functionarissen van het regime-Mubarak geen presidentskandidaat kunnen zijn.

Shafiq staat dit weekeinde in de slotronde van de presidentsverkiezingen tegenover de kandidaat van de Moslimbroederschap, Mohammed Morsi en dat terwijl een meerderheid van de Egyptenaren op geen van beiden heeft gestemd. De plotselinge ontbinding van het parlement door het Hooggerechtshof komt het leger goed uit, zeker nu de legerleiding de honderd kandidaten voor de constitutionele raad mag benoemen.
Mocht de aan het leger gelieerde Shafiq dit weekeinde winnen, dan kan hij zijn eigen functieomschrijving vaststellen. Het doet denken aan de stille coup van Nasser in 1954, met dit verschil: de Moslimbroederschap heeft dit keer een democratische kans gekregen, maar in haar blinde opportunisme alle grenzen van de redelijkheid getart.
Daarmee drijven de Moslimbroeders het volk verder in de handen van het leger. Het Egyptische volk vraagt zich intussen verbijsterd af waar de revolutie is gebleven.

Monique Samuel (1989) is politicoloog en auteur. Haar pas verschenen boek “Mozaïek van de Revolutie – een kijkje achter de voordeur van mijn nieuwe Midden-Oosten” (De Geus) is net uit – klik hier voor de trailer!

2 Comments
  • Peter

    Tja, die Moslimbroeders.. Die Boze Baarden..Als ik jouw commentaar lees hebben ze te hoog gegrepen, en daardoor uiteindelijk gefaald.. Ik hoop het. De huidige situatie, wel presidentsverkiezingen maar geen grondwet en geen parlement doet me eigenlijk teveel aan een coup zonder bloedvergieten denken..Dus ja, hoe dat nou verder moet ?
    Verder: ik begrijp uit jouw commentaar dat veel Egyptenaren dan nu uiteindelijk maar Shafiq stemmen, om maar te voorkomen dat de Boze Baarden aan de macht komen.. Ookal is Shafiq iemand van het regime Mubarak. BRR ! Akelige keuze !
    Waar ik nav jouw commentaar aan dacht, is dat de seculiere oppositie van Egypte, buiten de aanhangers van het regime en buiten de Boze Baardmannen, blijkbaar niet met een gezamenlijke kandidaat is gekomen waar uiteindelijk iedere stroming zijn zegen aan heeft gegeven. Jammer, gemiste kans. Want waar dat wel kan, zoals bij de vreedzame machtsovername in Nicaragua na verkiezingen in 1986, helpt dat de zaak van democratie en mensenrechten vaak wel vooruit..

    Beantwoorden
  • michael shafek

    hoiiiiii monira….ik ben michael ( de gids) ik ben echt heel blij en ook heel trots omdat er is een egyptische persoon die in nedrland woon maar houd nog van egypte. elka keer lees ik iets van jouw maakte mij heel blij.ik wens jij alle beste en ik wacht meer goede reclame over egypte.

    Beantwoorden

Geef een reactie

X