Blog

04 jul / Geschiedenis van de Moslimbroederschap

De docenten van het Fajr-taalcentrum stemmen ongetwijfeld stuk voor stuk op de Moslimbroederschap. Ze passen in het profiel: ze zijn gelovig, hebben een lage tot gemiddelde opleiding en komen oorspronkelijk uit het platteland (zo komt lerares Amal uit de Deltastad Mansoura). Gezien hun simpele kleding, afgetrapte teenslippers en karige lunchpakketjes verdienen ze niet veel. Zoals zoveel vrome moslims geloven ze echt in leuzen als ‘islam il-hal’ en ‘quran al-kanun’, islam is de oplossing en de koran is de wet. De Moslimbroederschap stelt zich de afgelopen jaren weliswaar gematigder op, maar het programma is sinds de oprichting van haar eerste afdeling in de Egyptische stad Ismaliyya in 1928 amper gewijzigd.
Hassan al-Banna, de grondlegger van de Moslimbroederschap genoot slechts een simpele opleiding aan de Teacher Training’s College. Toch werd hij, samen met de radicale Sayyid Qutb (wiens werk de inspiratiebron zou vormen voor terreurorganisaties als Al-Qaida), een van Egypte’s bekendste islamitische denkers van de 20ste eeuw. De Moslimbroederschap groeide snel. Aan het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw had de partij al vijfhonderd afdelingen verspreid over heel Egypte en aan het eind van datzelfde decennium, tien jaar na de oprichting van de eerste afdeling, liep dit aantal al in de duizenden. In de veertigerjaren had de Moslimbroederschap meer dan 500.000 leden. Al-Banna’s visie was simpel doch effectief. De enige oplossing voor de sociale en politieke degeneratie van Egypte was de totale restoratie van de Islam als leidend principe voor de staat en zijn inwoners. Door herinvoering van de sharia ter vervanging van de seculiere wetgeving en politieke instituties zou Egypte weer in zijn oude glorie hersteld worden. Al-Banna liet daarbij echter ruimte voor (her)interpretatie van de islamitische wet- en regelgeving, zodat zij verenigbaar zou blijven met de wensen en ontwikkelingen van de moderne tijd.
Wat de invoering van de sharia in de praktijk precies inhoudt, blijft tot op de dag van vandaag onduidelijk. Het partijprogramma van de Moslimbroederschap hangt van de slappe leuzen en half uitgedachte plannen aan elkaar. Hierin schuilt de zwakte maar ook de kracht van de partij. Door de aard en omvang van de sharia per opzet vaag te houden, spreekt de partij immers een veel breder publiek aan. Welke moslim kan er nu tegen de islam zijn? En wie zou de letterlijk geopenbaarde woord van God nu niet als ultieme voorbeeld beschouwen?
Al-Banna pleitte niet zozeer voor een Islamitische staat als wel voor een totale Islamitische orde waarbij sociale hervormingen en maatschappelijke verantwoordelijkheid essentieel zijn. Gebaseerd op islamitische principes pleit de Moslimbroederschap voor sociale rechtvaardigheid, economisch welzijn en politieke harmonie. De partij legt een grote nadruk op het collectief en vanaf haar oprichting hebben de Moslimbroeders zich ingezet voor sociaal zwakkeren, door een uitgebreid netwerk aan maatschappelijke diensten op te zetten met onder meer gratis gezondheidszorg, onderwijs, gaarkeukens, bijscholing en andere vormen van armenzorg. Vooral op het platteland, waar de arme boeren vaak niets zagen van de arrogante, logge en stedelijke overheid in Cairo, won de Moslimbroederschap snel aan populariteit. Daarnaast heeft de partij al decennialang een enorme aanhang onder universitaire studenten die vrezen voor een slecht-betaalde baan bij de Egyptische overheid en slechts een leven vol teleurstelling en frustratie in het vooruitzicht hebben. In de jaren vijftig en zestig werden veel van die studenten opgepakt en met duizenden tegelijk de cel ingegooid. Bij elkaar gezet in krappe cellen, veranderden vrome moslims in extreme radicalen. De Egyptische gevangenis is de geboorteplaats van Islamitische Jihad en andere extremistische splintergroepen waaruit later Hamas en Al-Qaida uit zouden ontstaan.

Veiligheidstroepen begroetten de inkomende gevangenen door ze uit te kleden, te blinddoeken en in de boeien te slaan. Vernederd, bang en gedesoriënteerd werden ze vervolgens in kleine stenen cellen gesmeten (…) Door het schreeuwen van de medegevangenen die werden verhoord, verkeerden veel mannen in een schemergebied op de rand van gekte, ook als zij zelf niet werden gemarteld (…) Een analyse stelt dat de tragedie van 11 september 2011 in de Verenigde Staten haar oorsprong heeft in de gevangenissen van Egypte. Mensenrechtenactivisten in Cairo dat marteling een honger naar wraak opriep, eerst bij Sayyid Qutb en later bij zijn volgelingen, onder wie Ayman al-Zawahiri . Het voornaamste doelwit van de gramschap van de gevangenen betrof de seculiere Egyptische overheid, maar een krachtige golf van boosheid richtte zich ook op het Westen, dat zij als de werkelijke macht achter het onderdrukkende regime beschouwden. Zij hielden het Westen verantwoordelijk voor de corruptie en de vernedering van de islamitische maatschappij (…) De Egyptische gevangenissen verwerden tot een fabriek waar militanten werden geproduceerd wier behoeften aan vergelding – zelf spraken zij van hun recht – allesoverheersend was.
Fragment uit The Looming Tower van Lawrence Wright

De Moslimbroederschap heeft altijd via politieke wegen haar doelen proberen te bereiken. Toch heeft de partij zich niet altijd uitsluitend beziggehouden met het voeren van maatschappelijke discussies en het implementeren van sociale projecten. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog begonnen aanhangers van de Moslimbroederschap een militante campagne tegen alles wat Westers was, met een nadruk op de Britten en de snel slinkende Joodse bevolking. Twee bioscopen in Cairo gingen in vlammen op, een vooraanstaande rechter werd vermoord en er werden verschillende al dan niet succesvolle aanslagen op leden van de regering gepleegd. Toen premier Mahmoed Fahmi al-Narqushi tegenmaatregelen begon te nemen, werd hij door de Broederschap vermoord. Het was 1948, Egypte was alleen in naam onafhankelijk en het verlies in de Arabisch-Israëlische oorlog van 1948-1949 vormde daarbovenop nog eens een vernederende nederlaag. Tegelijk met al deze stormachtige ontwikkelingen, werd Hassan al-Banna in 1949 door de Egyptische veiligheidsdienst vermoord. De Broederschap ging echter door met stelselmatige aanslagen gericht tegen de Britten. Als tegenreactie bestormde het Britse leger in 1952 een politiepost in Ismaliyya, de geboorteplaats van de Moslimbroederschap, een stad gelegen aan het Suezkanaal. De post werd twaalf uur lang non-stop bestormd, wat tot de dood van vijftig dienstplichtige agenten leidde. Onmiddellijk nadat het nieuws bekend werd trokken al dan niet geregisseerde bendes door het centrum van Cairo. De wereldberoemde Britse Turf Club ging in vlammen op evenals het fameuze Shephard’s hotel. Militante leden van de Moslimbroederschap frustreerden het werk van de Egyptische brandweer door de slangen van de brandweerwagens door te snijden. Vervolgens trok de meute op richting de Europese wijk in downtown, waar alle bioscopen, restaurants, cafés en clubs werden vernield en in brand werden gestoken. Er vielen die dag 30 doden. 750 gebouwen werden verwoest, 12.000 mensen raakten hun huis kwijt en 15.000 mensen verloren hun baan. Niet veel later kwam er een gigantische migratiestroom richting Europa op gang. De Grieken, Armenen, Turken, Fransen, Italianen, Britten en Joden namen de benen en trokken naar het hoge Noorden of zochten hun heil in de nieuwe staat Israël. Kosmopolitisch Cairo was voorgoed dood.
De Moslimbroederschap heeft het geweld al lange tijd afgezworen en toont een steeds vriendelijker gezicht. Zo heeft tijdens de verkiezingen van 2005 voor het eerst een vrouwelijke kandidaat voor de Moslimbroederschap aan de parlementaire verkiezingen meegedaan. Makarim El-Deiry was de kandidaat voor de rijke wijk Medinat Nasser, waar de nouveau riche hun geld verkwisten in het gigantische peperdure en wanstaltige winkelcentrum City Stars.
Toch blijf ik zoals eigenlijk alle Kopten achterdochtig. De Moslimbroederschap beoogt niet alleen een wijziging van het politieke systeem, ze heeft een verandering van de totale Egyptische samenleving voor ogen. Maar hoe ziet die verandering er in de praktijk uit? Hoe kan Egypte islamitischer worden, zonder dat dit impact heeft op religieuze vrijheden zoals het wel of niet dragen van een hoofddoek? Hoe kunnen sharia en democratie samengaan?
De partij heeft nooit een goed woord voor de christenen en andere minderheden over gehad. Iedereen is gelijk, maar de regels van de islam zijn wel algemeen geldend. Daar wordt immers iedereen beter van.
Het is een gek idee dat Amal voor mij een kruis op het bord tekent, maar straks wel stemt op een partij die kerkbouw en kerkgang nog verder zal bemoeilijken.
Ik kan niet geloven dat deze docente die zich als een moederkloek over mij ontfermt mij mijn kerkgang niet zou gunnen. Maar in een hang naar vroomheid en verandering kleurt zij straks het hokje naast het groene vakje rood.
Zuster, noemt Ramy mij aan de telefoon. Kan hij een christen ook zuster noemen? Is Mostafa met z’n grote wilde baard mijn broer? Kan ik hen als familie zien?
Ik besluit het instituut een kans te geven. De komende vijf weken krijg ik taalles van mijn eigen moslimbroeders.

5 Comments
  • sprakeloosID

    Goede lessen gewenst, mooie achtergrond informatie van wat wij hier op rtv horen over de moslimbroederschap.

    Beantwoorden
  • Jan Hamer

    In de eerste plaats ben ik bang dat democratie nooit een plaats zal krijgen in de islam. Verder zit ik met een probleem waar ik niet uit kom. Zowel Joden, Christenen als moslims geloven allemaal dat er maar een god bestaat. Ergo dat kan dan alleen maar dezelfde zijn ook al wordt hij anders benoemd. Maar hoe kan het dat deze god dan tolereert dat ze hem volgens verschillende geloofsregels dienen. In het midden latend welke godsdient juist is, hij zal dan toch de andere duidelijk moeten kunnen maken dat hun geloof niet strijkt met het juiste geloof.
    Als ouders breng je een kind toch ook niet andere leefregels bij als de andere kinderen?

    Beantwoorden
    • Ovtp

      Je aanname dat het om een en dezelfde god zou gaan is uiteraard een aanname maar hoeft nog niet juist te zijn.
      De constante factor is de mens. We zullen ons dus op de mens moeten richten die vorm geven aan hun geloof. Zij zijn het die de helpende hand reiken of de wapens opnemen. Zij zijn het die vanuit hun persoonlijke overtuigingen komen tot handelen.

      Beantwoorden
  • Ovtp

    Monique een enkele tikfout briste zal britse en niveau riche zal nouveau riche bedoeld zijn. Verder dank voor je heldere uiteenzetting.

    Beantwoorden
  • ron

    Meer verhalen over ontwikkelingen in Egypte ;

    http://jielisinegypte.wordpress.com/

    Beantwoorden

Geef een reactie

X