Blog

10 mrt / Gastenblog: Het is nu of nooit voor de Syrische bevolking

Gastenblog: Het is nu of nooit voor de Syrische bevolking

Door Iba Abdo (1987) politicoloog en masterstudent International Relations and Diplomacy aan Universiteit Leiden. In 2001 kwam ze als tiener met haar ouders, broertje en zussen naar Nederland als politiek vluchteling van het Ba’ath-regime van Bashar al-Assad.

Terwijl de orkaan van de vrijheid door de Arabische wereld woedt, is het in Syrië muisstil, althans in de media. De Syrische president, Bashar al-Assad, heeft onlangs in een interview in The Wall Street Journal aangegeven dat de kloof tussen de Syrische bevolking en het regime niet groot is en dat hij de kans op onrust in Syrië niet hoog acht. De gewone man op straat zal zich, indien gevraagd naar zijn mening over het regime, positief uitlaten, vooral gezien het anti- Amerika en anti- Israël beleid dat Bashar voert. De Syrische ‘dag der woede’ die begin maart was aangekondigd was bovendien totaal mislukt. Allemaal redenen om aan te nemen dat de vrijheidsvonk in Syrië niet zal overslaan?

Nee. Op de werkvloer gebeurt wel degelijk wat. In de afgelopen weken zijn zes activisten opgepakt die uitspraken deden waarin ze Syriërs opriepen om te demonstreren. Op muren in Damascus en Aleppo zijn anti- Assad leuzen op muren geschreven. Terwijl de leuzen eerst weggehaald werden door de plaatselijke politie- eenheden, werd later elk muur waarop  anti-leuzen geschreven werden met een bulldozer omver geworpen. Begin maart 2011 werd een 19e jarige blogger, Tal al-Mallouhi, tot vijf jaar gevangenisstraf veroordeeld omdat ze op haar blog korte artikelen en gedichten schreef waarin ze haar wens voor verandering en meer vrijheid kenbaar maakte. En zoals Tal zijn nog veel meer activisten die beboet worden enkel voor het uitspreken van hun gedachten. In de straten van belangrijke steden is duidelijk meer politie aanwezig en alle bewegingen van de burgers worden deze dagen uit voorzorg extra nauw in de gaten gehouden door de veiligheidsdiensten. Kortom, ondanks de grote woorden die Bashar al-Assad in de media aanslaat, is het Syrische regime toch zenuwachtig. Op 15 maart wordt in Syrië tevens weer een ‘Dag der woede’ aangekondigd. Door de initiatiefnemers is een verklaring opgesteld waarin acht eisen zijn opgenomen die gerealiseerd dienen te worden. Deze eisen zijn onder andere het eindigen van de noodtoestand, het aanpakken van de werkloosheid, de armoede en de corruptie, het wijzigen van de Grondwet teneinde het mogelijk te maken voor meerdere partijen om deel te nemen aan het politieke proces en het vrijlaten van politieke gevangenen.

De politieke macht in Syrië is al sinds 1971 in handen van de al-Assad familie. Het woord ‘Assad’ betekent in het Arabisch ‘leeuw’ en refereert naar de macht en vijandigheid van het regime. Al-assad behoort tot de alawieten, een religieuze groep die 5% uitmaakt van de Syrische bevolking en die de hele macht in het land in handen heeft, zowel politiek als economisch. Zo heeft de neef van de president, Ramy Maglouf die tevens de meest belangrijke zakenman in Syrië is, het hele telecommunicatie sector in handen en wordt zijn jaarsalaris geschat op 300 miljoen dollar. Naast onvrede over de monopolie van de alawieten, heerst in Syrië ook angst. De gebeurtenissen van 1982 liggen namelijk nog vers in het geheugen. In dat jaar is een opstand in de stad Hama, geïnitieerd door de Moslim Broederschap, met harde hand neergeslagen. Het hele dorp werd met de grond gelijk gemaakt waarbij naar schattingen 40.000 mensen zijn omgekomen. Behalve het repressieve optreden van de troepen van al-Assad tegen dissidenten wordt ook een andere groep in Syrië stelselmatig gediscrimineerd en onder druk gezet, namelijk de Koerden.

In het jaar 2000 overleed de Syrische president Hafez al-Assad en werd opgevolgd door zoon Bashar al-Assad, toen nog een 34 jarige oogarts. Een grondwetswijziging waarmee de leeftijd van de presidentskandidaat naar benden werd geschroefd, heeft de kandidaatstelling van Bashar mogelijk gemaakt. Met het aantreden van Bashar was de hoop op politieke en economische hervormingen groot. Door het volk werd hij toen gezien als modern en hervormingsgezind vanwege zijn jonge leeftijd en het feit dat hij in Londen heeft gestudeerd. Tot de grote teleurstelling van de Syrische bevolking regeert Bashar naar het voorbeeld van zijn vader. Op politiek gebied duldt hij geen tegenstand en de politieke vervolgingen gaan als vanouds door. Toch wordt Bashar gepercipieerd als meer gematigd en progressief. In tegenstelling tot zijn vader, neemt Bashar namelijk meer het initiatief om in contact te komen met het volk en op deze manier zijn populariteit te vergroten.

De belangrijkste vraag die nu gesteld dient te worden is: zullen de aangekondigde demonstraties de situatie in Syrië rijp maken om de troon van al-Assad aan het wankelen te brengen? Deze vraag laat zich niet eenvoudig beantwoorden. De moeilijkheid in het vaststellen van de waarschijnlijkheid voor het slagen van een volksopstand in Syrië, net als de onlangs ontketende opstanden in Tunesië en Egypte, is toe te schrijven aan verschillende factoren. Aan de ene kant is de voedingsbodem die bijdroeg aan het succes van de opstand in bijvoorbeeld Egypte, ook in Syrië aanwezig: hoge werkloosheid, corruptie, een slechte economische situatie, gebrek aan politieke vrijheden en de steeds toenemende staatsterreur. Verder heerst onvrede onder de bevolking over het feit dat de alawietische minderheid de machtsmonopolie in handen heeft. Bovendien, als de opstand in Egypte, het land dat als grote voorbeeld dient voor alle Arabische landen, is gelukt, waarom zou het in Syrië niet lukken?

Aan de andere kant zijn er een aantal factoren die het succes van de afgekondigde opstand minder waarschijnlijk maken. Ten eerste is de populariteit van Bashar al-Assad relatief groot. Hij is (maar) elf jaar aan de macht en heeft tot dusver veel beloftes gedaan over hervormingen. Het volk wacht echter nog steeds op vervulling hiervan. Een van de geluiden die vaak wordt geuit in Syrië is dat Bashar tegengehouden wordt door de ‘oude garde’ van zijn vader om hervormingen daadwerkelijk door te voeren. Het gebrek aan verandering is hierdoor niet toe te schrijven aan Bashar maar aan de ‘oude garde’, die schijnbaar nog veel touwtjes in handen heeft. Ten tweede zijn gevoelige posities in de overheid en het leger in Syrië bezet door alawieten wiens loyaliteit aan al-Assad groot is. Hierdoor is het onwaarschijnlijk dat het leger, de ruggengraat van het regime, de kant van de demonstranten zal kiezen, mochten de demonstraties worden ontketend. Ten derde is de mobilisatie van de Syrische bevolking bemoeilijkt door de strategie van het regime om de oppositie volledig de kop in te drukken en de vakbonden zwak te houden. Ten slotte, is de vrijheidsmarge, die in Egypte in beperkte mate toch aanwezig was, in Syrië niet aanwezig. Als resultaat van veertig jaar onderdrukking en terreur is de muur van angst in Syrië diep gefundeerd.

De consequentie van een volksopstand in Syrië is dat de machtsbalans in de regio verstoord gaat worden. Dit gezien het feit dat Syrië zich officieel nog in een oorlogssituatie bevindt met Israël en gezien de vriendelijke relaties die Syrië onderhoudt met Iran, Hezbollah en Hamas.

Hoewel de situatie in Syrië dermate verschilt van die in Egypte en Tunesië, is de hoop op verandering niet minder groot. De ontwikkelingen in de komende dagen zullen uitwijzen of de vrijheidsvonk daadwerkelijk gaat overslaan in Syrië. Als Nederlandse politicologe van Syrische afkomst en dochter van een politieke vluchteling die gevangen heeft gezeten wegens zijn tegenstand tegen het regime hoop ik van het diepste van mijn hart op verandering. Het is voor de Syrische bevolking nu of nooit.

 

2 Comments
  • Jan Hamer

    Ik zie niet in dat de machtsbalans in die regio verstoord zal worden wanneer er een volksopstand plaats vindt. In de eerste plaats denk ik dat die bruut neergeslagen wordt en de situatie voor Israël zal niet veranderen. Ook dan zal men achter Hamas en Hezbollah blijven staan, in hun ogen is Israël een zionistische staat en die dulden ze gewoon niet in die regio. Dat blijkt ook wel uit het handvest van Hamas.

    Beantwoorden
  • Gabriel

    De schrijfster van het hierboven weergegeven artikel zal ongetwijfeld, wanneer het regime van Bashar Al-Assad valt, welkom worden geheten door de soenieten in Syrie. Het is haar evenwel aan te bevelen dat zij alsdan in burka gekleed, zal afreizen naar haar vaderland. Immers, met de val van Bashar Al-Assad zal sharia-wetgeving een feit zijn. Kennelijk is dat voor de schrijfster weinig bezwaarlijk. Ik wens haar “oprecht” een fijne reis toe.

    Beantwoorden

Geef een reactie

X