Blog

25 apr / En wij dan? Jongere generatie disproportioneel de dupe

Wilders heeft dan eindelijk toch de stekker uit de gammele gedoogconstructie getrokken. Reden? Hij kon de ouderen de vreselijke uitkomsten van het Catshuisberaad echt niet aandoen.
“Een schande,” zo stellen de overige partijen (de knarsetandende Maxime Verhagen voorop). Want “we kunnen de problemen niet blijven doorschuiven naar de volgende generaties”.
Gek word ik van die holle verkiezingsretoriek, want juist dit is wat er sinds de uitbraak van de grote financiële crisis gebeurt: echte structurele maatregelen blijven uit en de jongere betaalt gisteren, vandaag en morgen de rekening.
Het is veelzeggend dat terwijl Rutte, Verhagen, Wilders en achter de schermen Van der Staaij van de SGP steggelden over welke heilige huisjes vooral moesten blijven staan, de politieke jongeren organisaties (PJO’s) JOVD (VVD), CDJA (CDA), Dwars (GroenLinks; haakte echter vroegtijdig af), de Jonge Democraten (D66) en Perspectief (ChristenUnie) er op donderdag 12 april wel in slaagden hun eigen Catshuis-bezuinigingen te presenteren. Zij verkozen noodzaak en beleid boven politieke kleur. De coalitie VVD-CDA heeft dat nooit gedaan. Het échte Deense minderheidskabinet werkt immers zo dat de regeringspartij voor elke maatregel steun zoekt bij alle partijen in de kamer. Maar Rutte werkte steevast samen met Wilders. Pas als die lastig deed, hield hij zijn handje bij de andere partijen op.
Zeven weken lang overlegden de twee-en-halve-regeringspartij over de toekomst van Nederland. Ze kwamen met lege handen naar buiten. De economische positie van Nederland verslechtert met de dag. Die allesbeklemmende 3 procent-eis van Brussel wordt maar niet gehaald en ondertussen verandert onze generatie steeds meer in een “verloren generatie”.

Torenhoge studieschuld
De afgelopen vier jaar is er disproportioneel bezuinigd op onderwijs. Niet alleen moeten studenten nu betalen voor hun eigen master. Ook zijn die subsidies die achter die masters kleefden opgeheven. Nu de collegeleden langzaam worden losgelaten zijn de bedragen gestegen tot zo’n 8.000-12.000 euro per jaar (los van boeken en levensonderhoud). Zelf doe ik een tweejarige master. Kosten? 32.000 euro.
Een tweede master wordt voor veel studenten nu onbetaalbaar. Een tweede bachelor ook. Want wie een tweede studie wil doen betaalt 6.000-9.000 euro per jaar. Voorstel van het Catshuisberaad was om nu ook de studiefinanciering voor de bachelor af te schaffen en de OV te veranderen in een lening. Dit betekent dat we over Amerikaanse kosten gaan spreken. Maar anders dan in de VS nemen onze ouders geen tweede hypotheek om de studie van hun kinderen te betalen en bestaat er ook geen goedkope volksuniversiteit als opstapje naar de ‘echte’ universiteit waar de minder bedeelde talentvolle studenten studiebeurzen krijgen. De Nederlandse student wordt straks na vier of vijf jaar studie gewoon met een schuld van 40.000-60.000 euro opgezadeld, of studeert niet: met alle gevolgen van dien.

Dichtgeslibde arbeidsmarkt
Dan komt de moeizame toetreding tot de arbeidsmarkt. Op dit moment rond ik mijn studie net af maar mijn vrienden en medestudenten proberen al een tijdje een baan te vinden. Hun verhalen stemmen weinig positief. Honderd+ sollicitanten op dezelfde (onderbetaalde) functie en er is altijd wel iemand met meer werkervaring of betere papieren. Voor het geld van een HBO’er nemen bedrijven net zo lief een WO’er aan. Hierdoor gaan HBO’ers weer solliciteren op MBO-functies. Veel van mijn vrienden hebben ervoor gekozen om nog een master erachter aan te doen (toen het nog kon), maar nu zij zijn afgestudeerd blijkt de arbeidsmarkt nog meer in het slop dan een jaar of twee geleden.
Mocht de economie binnen enkele jaren weer flink aantrekken (iets wat ik eigenlijk niet verwacht) dan valt mijn leeftijdscategorie tussen wal en schip. Te weinig werkervaring om echt interessant te zijn voor een bedrijf en tegelijkertijd niet meer zo jong als die frisse pas-afgestudeerden die als een gek hun studieschuld af willen gaan betalen.
En dan begint het pas. Je nadert de dertig en denkt aan een gezin. Bedrijven bieden steeds minder vaste contracten aan, maar huren ons massaal in als freelancers. Dat past ook bij het nieuwe werken en de flexibiliteit van mijn leeftijdsgroep, maar levert wel enorme problemen op. Want hoewel we braaf onze sociale premies betalen en al dat meer, zien we bij werkloosheid of gebrek aan opdrachten daar weinig tot niets van terug. We sparen niet voor een aanvullend pensioen en wie dat toch wil doen komt bij torenhoge verzekeringen uit. De meeste zelfstandige ondernemers zijn dan ook onderverzekerd en hebben weinig om op terug te vallen als ze ziek of oud zijn.

Vechten om een hypotheek
Ook de bank doet lastig. Probeer maar een hypotheek te krijgen op basis van een freelance-contract. Daarbij wordt in sommige gevallen nu zelfs studieschuld bij de aanvraag van een hypotheek meegerekend. De huis- en huurmarkt zitten muurvast, nieuwe toetreders tot de woningmarkt zijn daarvan het meest de dupe. Hervorming van de hypotheekrenteaftrek en aanpassing van de sociale woningsector zijn noodzakelijk. Maar de hypotheekrente is een heilig woord voor de generatie van onze ouders en dus durft politiek Den Haag er nog steeds zijn vingers niet aan te branden.
En dan worden we oud…. Er wordt druk gesteggeld over wanneer de verhoging van de pensioensleeftijd moet worden doorgevoerd. Werken we vanaf 2015 of 2020 langer door? Wanneer het ook zal zijn; wij moeten sowieso doorwerken tot ons 67ste (of langer). En krijgen we dan ons AOW? Als de plannen om de AOW-inkomensafhankelijk te maken doorgaan, werken we langer door, betalen we ons hele leven premie en krijgen we aan het eind van de rit niets.

De echte crisis van Nederland
Ondertussen is de crisis nog niet afgelopen. De grote crisis van Nederland bedoel ik: die van gebrek aan duurzaamheid en milieuproblematiek, steeds zwakker onderwijs, dichtgeslibde infrastructuur, een muurvaste woningmarkt en een verslechterende concurrentiepositie.
De verkiezingen zijn uitgesteld omdat de partijen zich anders niet voor kunnen bereiden. Kamerleden willen op vakantie. Partijen willen zetels binnenslepen. Het volk krijgt de leiders die het verdient. Net zo zelfzuchtig en egoïstisch als hun electoraat.
Straks moet de botte bijl er twee keer zo hard in. In het huidige politieke klimaat snijdt hij van onder en van boven; bij de jongeren (waarvan velen nog niet eens mogen stemmen) en de ouderen (die veel maatregelen ontgaan). Niet bij de grote leeftijdsgroep in het midden – de baby boomers en de groep direct daaronder, de generatie van mijn eigen ouders die nu 40 tot 55 jaar ouder zijn. Zij hebben altijd van alle aspecten van de verzorgingsstaat kunnen genieten maar verwachten straks van hun kinderen dat zij braaf in hun oudedag voorzien. En dat terwijl zij ten tijde van werk en welzijn nooit voor hun kinderen hebben gekozen, nooit de toekomst van Nederland op het oog hebben gehad.

4 Comments
  • Peter

    Je bent boos, en terecht. Ik ben zelf 49, maar leef door de asociale bezuinigingen van deze en voorgaande kabinetten ook alleen maar van een wajong-uitkering. Als gehandicapte en chronisch zieke. Dus niet iedere baby-boomer of degenen die daar pal na kwamen (zoals ik) heeft het materieel goed en is rijk. Maar goed, los daarvan, je ziet dat de generatie van de baby boomers zich in de loop der decennia goed bedeeld heeft met sociale maatregelen, terwijl ze ook niet te beroerd zijn om al vanaf het kabinet lubbers 1 in de jaren ’80 diezelfde voorzieningen weer weg te bezuinigen voor de generaties die na hen komen. Hetzelfde zie je op de arbeidsmarkt, zoals je terecht analyseert, en in de zorg. Het is niet verwonderlijk dat jongeren en jong- volwassenen zich daarbij nauwelijks meer aangesproken voelen door vakbonden, want daar speelt hetzelfde generatieconflict. Met dezelfde gevolgen. En verder: 60 % van de vakbondsleden bestaat uit mannen van 60 jaar en vaak veel ouder, laag opgeleid en met pijn in de rug. Voel jij je daardoor vertegenwoordigd ? Precies, ik ook niet. Tja, wat is er verder aan te doen ? Voor jou misschien je aan te sluiten bij g500, van Sywerd van Lynden. Maar verder zijn het vooral de landelijke politici zelf die op dit punt buitengewoon hypocriet zijn. Dus wellicht een taak van de politieke jongerenorganisaties om daar gezamenlijk doorheen te proberen te breken ?

    Beantwoorden
  • Ruben Hadders

    Heel goed artikel, Monique. Maar helemaal eens ben ik het niet 😉

    Bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs. Natuurlijk, als student zou ik ook zeggen dat bezuinigen op onderwijs echt niet kan. Lekker eenvoudig. Maar is het Amerikaanse systeem echt zo slecht? En waarom laten we het bedrijfsleven niet wat meer investeren in het onderwijs? Omdat ze dan teveel invloed zouden krijgen? Ja, nou en? Je studeert toch om later een goede baan te kunnen krijgen? Meer samenwerking met het bedrijfsleven zou juist kunnen zorgen voor een betere aansluiting met de arbeidsmarkt – het tweede punt in je betoog. En als jij een tweede master wilt, prima, maar waarom moeten anderen die dan bekostigen? Is één niet voldoende? Eventueel zou er een fonds kunnen komen, al dan niet vanuit het bedrijfsleven, om de echte talenten een subsidie o.i.d. te geven, voor het doen van een tweede master.

    Dan de arbeidsmarkt. Het is helemaal waar wat je schrijft: er zijn te veel freelancers – al dan niet gedwongen – die hetzelde werk doen, maar dan tegen inlevering van rechten en sociale zekerheden. Dit moet worden aangepakt, hoewel ik wel voorstander ben van een flexibele arbeidsmarkt (en dus versoepeling en aanpassing van het ontslagrecht).

    De pensioenleeftijd mag wat mij betreft per direct worden verhoogd naar 67. Wat je AOW betreft: dan kun je inderdaad naar fluiten. Heel onrechtvaardig, maar onze economie is nog veel rotter dan economen ons wijs maken. Het beste en meest eerlijke systeem is gewoon: sparen. Probleem is dat onze spaargelden niet veilig zijn, dat blijkt maar weer. Want geld moet rollen en dus worden ook spaargelden geinvesteerd. Gebeurd dat niet, dan is je geld in de toekomst minder waard. Gebeurd dat wel… wel, dan is je geld in de toekomst ook minder waard. Linksom of rechtsom: we gaan met z’n allen ten onder aan het kapitalistische systeem. Ook Nederland. De helft van jouw pensioen is ‘gewaarborgd’ door waardeloze obligaties…

    Maar inderdaad: het volk krijgt de leiders die het verdient. Lang leve de democratie 😉

    Beantwoorden
  • Willem Roest

    Ik als werkgever in de autobranche ben afgelopen jaar hard geconfronteerd met personeel die de kantjes eraf lopen omdat ze einde van de maand toch wel hun salaris krijgen. Of personeel waarbij wij de studie betalen, gewoon een half jaar kans zien om niet naar school te gaan op mijn kosten. Inmiddels heb ik de afgelopen maand besloten om radicaal over te gaan op flexwerkers en ZZPers, waarom? zij werken wel, zij willen wel, zij lopen dat extra stapje, en als er geen werk is zit je niet opgezadelt met allerlei wettelijke regelingen waarbij je een werknemer maar in dienst moet houden. En als je denkt dat het goed gaat in de branche? heb je het goed mis. Personeel ziet de werkgever steeds vaker als een melkkoetje waarvan je dagelijks gewoon van moet profiteren (de goede daar gelaten). Ik begrijp dat het personeel bij ons in de werkplaats niet de hoogst geschoolde zijn, maar de petjes mentaliteit neemt fors toe en denken dat het allemaal komt aanwaaien met de armen over elkaar. Ook wij als bedrijf vinden het belangrijk dat mensen studeren, en dat is de reden dat wij daar investeren, maar op het moment dat je gaat praten over het terugbetalen van de studie binnen vier jaar bij het verlaten van het bedrijf, is het plotseling raar. Nee ik pleit ervoor dat wergevers veel meer zeggenschap krijgen over de studie en regelingen mbt de werknemers en studenten, dan zul je gaan zien dat studenten veel meer betrokken worden en gemotiveerd gaan worden om snelle en goede eindresultaten te halen. Ik wil rustig een garantie baan geven na het behalen van een studie, maar welke student wil dit vraag ik mij af? Ik ben bang dat het bedrijfsleven en de student te ver uit elkaar staan, studiefinanciering vanuit het bedrijfsleven zou een goede stap zijn, dan komt vraag en aanbod bij elkaar. Je ziet vanuit inovam een OOMT al jaren een samenwerking waarbij we als branche organisatie gezamenlijk geld betalen voor opleidingen, maar ook subsidie krijgen voor leerlingen in de stage, BOL en BBL. als je dit door zou trekken naar hoger niveau onderwijs denk ik dat er veel problemen worden opgelost. De marktwerking zal ook beter gaan lopen, is er veel vraag naar technisch? wordt daar door bedrijfsleven veel voor gedaan, is er veel vraag naar hoger opgeleide? hetzelfde verhaal. Een beginnende student kan de markt vaak nog niet overzien en begint aan een studie die op dat moment leuk lijkt (en terecht) maar zou wel eens in een markt kunnen komen waar gewoon totaal geen vraag naar is. Ondernemers kunnen redelijk inschatten in de toekomst hoe de ontwikkelingen zijn in een bepaalde branche. Dit is meteen de reden waarom ik mijn dochters absoluut niet in de autobranche adviseer.

    Beantwoorden
  • Peter

    Ik begrijp Willem wel.. Laatst had ik ook iets dergelijks omhanden. Vrienden van mij hadden een paar samenwerkende, goed lopende eigen bedrijfjes. Op een bepaald moment was er zoveel administratie en pa irreëel dat het zinvol werd om speciaal daarvoor iemand aan te nemen. Ze vroegen mij om advies. Ik heb toen gezegd dat ze het beste een zelfstandig werkende secretaresse met een eigen bedrijf konden inhuren, en niet iemand in dienst nemen. Het scheelt enorm veel regeltjes en gedoe met vakbonden, dat in de eerste plaats. Maar belangrijker nog die secretaresse werkt totdat het werk af is, het werk is letterlijk haar broodwinning. En ze stopt niet om bijv 15.00uur omdat haar werktijd er op zit, ookal liggen er nog grote stapels werk die dringend weg moeten.. Hetgeen ik in de loop der jaren maar al te vaak zo heb zien gebeuren..helaas..

    Beantwoorden

Geef een reactie

X