Blog

16 jul / Egyptische revolutie kan zonder Koran

Dit artikel stond 16 juli in NRC Handelsblad

Met het aftreden van president Morsi komt eindelijk het besef dat de islam niet voor ieder probleem een oplossing is, stelt Monique Samuel.
VOLLEDIGE TEKST:

Op 30 juni ging een deel van mijn Egyptische familie voor het eerst de Kaireense straten op om te demonstreren tegen president Morsi en de gecorrumpeerde macht van de Moslimbroederschap. Net als andere Egyptenaren vreesden ze voor een geweldsuitbarsting. Want hoewel de Egyptische politie en het leger hadden aangekondigd achter de demonstranten te zullen staan, gaven de harde kern van de Moslimbroederschap en de salafisten een heel andere boodschap af. Zij zouden vechten voor hun president tot de overwinning erop volgde – of de dood.

Dit was precies de reden waarom mijn familie besloot in actie te komen. Ditmaal ging het immers niet alleen om banen – hoewel de economische situatie richting broodnood neigt – maar om de toekomst van Egypte. Een toekomst waar mijn familie als Koptisch-christelijke minderheid steeds minder plek voor zichzelf ziet. De angst voor een Iraans scenario groeide: een land geregeerd door een religieuze elite die haar macht zo goed heeft geconsolideerd dat niets haar uit het zadel krijgt.

Opvallend genoeg had de jeugd opnieuw een voortrekkersrol. ,,Het is nu of nooit”, riep mijn neefje steeds. En niet alleen hij. In de aanloop naar de demonstratiedag, bekend als 30/6, klonk deze roep almaar luider. 22 miljoen Egyptenaren zetten hun handtekening onder de petitie tegen de Moslimbroederpresident. Volgens conservatieve schattingen gingen 17 tot 25 miljoen Egyptenaren de straat op.

Terwijl er in de westerse media druk gediscussieerd wordt over legercoups, hebben slechts weinigen door dat de huidige ontwikkelingen in Egypte van historische betekenis zijn en een grote streep kunnen trekken door de aspiraties van de politieke islamisten die steeds openlijker aankoersen op een radicale wijziging van de sociaal-politieke kaart van het Midden-Oosten.

Met de massademonstraties en het gedwongen aftreden van Morsi vond er een publieke doorbraak plaats van wat ik de islamitische illusie noem – ergo: het simpele idee dat de islam van de politieke islamisten de oplossing is voor ieder politiek en maatschappelijk probleem. Deze islamitische illusie (niet te verwarren met het geloof als persoonlijk richtsnoer waar ik slechts diep respect voor heb) hield Egypte sinds de oprichting van de Moslimbroederschap door Hassan al-Banna in 1928 in zijn greep. Zij vormde lang het enige alternatief voor de Britse overheersing en later Nassers socialisme, Sadats liberaal-kapitalisme en de militaire dictatuur.

Maar een echt alternatief werd het nooit. Het leger en de islamisten leven bij elkaars gratie – ze sluiten de ene na de andere deal en cultiveren tegelijkertijd de angst voor de andere partij.

Herhaaldelijk hebben Egyptische presidenten geprobeerd een handreiking te doen. Oud-president Gamel Abdel Nasser heeft dat geweten: ternauwernood overleefde hij een moordaanslag door de Moslimbroederschap. Als reactie zette hij een repressief regime tegen iedere vorm van politiek islamisme op. Zijn opvolger Sadat liet in een verzoeningspoging vrijwel alle gevangenen weer vrij, maar werd door een militante zijvleugel van de Moslimbroederschap – de Islamitische Jihad – vermoord.

Hoe heviger de geweldsuitbarstingen de komende weken, hoe groter de kans dat het leger aanstuurt op een definitieve coup – zonder zogenaamde routekaart, civiele interim-president, premier en de voorgestelde verkiezingen binnen zes maanden. Het zou niet voor het eerst zijn dat het leger terreurdreigingen aanwendt en zelfs aanwakkert om haar machtsbasis te versterken.

Toch staat het leger er niet zo sterk voor als voorheen, de oude militaire leiders hebben het veld moeten ruimen en de demonstraties tegen de Hoge Militaire Raad waarbij het Tahrirplein in een tentenkamp veranderde zijn niet vergeten. In de Sinaï-woestijn heeft het veel macht verloren. Onder toeziend oog van de Moslimbroederschap is daar een gedeeltelijke vrijstaat voor jihadisten ontstaan.

Nu is het tijd voor een grote ontmaskering. Niet alleen van de Moslimbroederschap die zich door regeringsdeelname genoodzaakt zag haar bewust vage slogans in actief beleid om te zetten, maar ook van het leger waar men nu van weet hoe wreed zij is. Denk aan de Maspiro-crisis waarbij tientallen Kopten platgereden werden door pantservoertuigen, het geweld tegen de Al-Ahly voetbalfans in Port Said en meer recent; de brute slachting van Moslimbroeders.

Dit is de tweede revolutionaire golf. Na de val van militaire oud-dictatoren is het nu tijd voor de val van de politieke islamisten. Alleen dan kan er een meer pluriforme politiek ontstaan waarin de islamisten wel een rol vervullen, maar hun macht gebaseerd is op politieke evenredigheid.

De Iraanse analogie is doorbroken. Niet langer staat vast dat de islam het enige antwoord is op de recente Arabische revoluties, zoals wel het geval is in de Gazastrook en Algerije. Egypte schrijft opnieuw geschiedenis. Het land forceert als eerste de volgende doorbraak in een continue sociaalpolitieke revolutie. Het wordt een hete zomer, ook voor leiders in naburige landen.

Monique Samuel (1989) is politicoloog en auteur van o.a. Mozaiek van de revolutie: een kijkje achter de voordeur van mijn nieuwe Midden-Oosten.

7 Comments
  • Rechtvaardigheid

    Wat is dit voor een achterlijk artikel jij weet helemaal niks van islam noch heb jij kennis van haar economische systeem als haar sociale systeem als haar politie systeem bied!!

    Hoe is de toestand nu in Turkije of in Malaysia? Waar het islamitische economisch systeem wordt geïmplementeerd? Heeft morsi wel eens de tijd gekregen zaken de laten loop jij vieze hypocriet dat je bent!

    Beantwoorden
    • nederlandse

      lees dit verhaal NU nog maar eens RECHTVAARDIGHEID??? en schaam je diep !!

      Beantwoorden
    • nederlandse

      RECHTVAARDIGHEID ???????????????????// weet je wel wat dat woord betekend?

      Beantwoorden
  • Abd el latif

    Ik geef Monique gelijk, Morsi heeft blunder op blunder begaan, op diplomatiek gebied worden we uitgelachen door de wereld. Een regering die niet samen is gesteld door meerdere lagen en etnische achtergronden van de bevolking heeft geen weerspiegeling van volk. wij de normale Egyptenaar zijn genept door de MB. eerste toespraak Van Morsi als president “Wij zijn alle Egyptenaren of je moslim of christen bent ” niks is waar gebleken na al die tijd het is nu je bent MB of je ben uitschot.

    De gewone Egyptenaar wil normaal leven zonder restricties van anderen.
    de gewone Egyptenaar doet toch wat ie wilt “streetwise”

    Replay van de persoon boven of hypocriet en kennis van islam.
    laat me je herinneren dat de Dame islamologie studeerde.
    voor de goede oorden ik ben moslim mijn overtuiging en geloof heeft mij geleerd haal kennis en wijsheid in alle hoeken van de wereld (staat zelfs in de koran) ik vind als Monique als christen met respect haar kritiek verwoord op alles daar heb ik respect voor zelfs als moslim.

    Mijn is altijd verteld dat ik mijn profeet moet zien als voorbeeld in omgang met mensen, zelfs als ze kritiek op je hebben. hij behandelde iedereen met respect zelfs vijanden. helaas zie ik je hier vloeken en tieren dat siert je niet als moslim en MB aanhanger.

    En over economisch gesproken, misschien heb je geen data over Egyptische beurzen en de Staat financies het is een ramp in Egypte. Op papier zie je zelfs dat de MB invloeden in het land het versnelt hebben.

    voor ieder Egyptenaar die dit leest het maakt niet uit of je christen of moslim of welke geaardheid. je moet elkaar met respect behandelen en een ander zijn mening ook laten uiten en respecteren.

    want ons doel is gelijk Een goede toekomst voor de Egyptenaren vrede welzijn gezondheid.

    Religie zit in elk Egyptisch hart, met elkaar bouwen het land weer op.

    Monique je wenst elke moslim Ramadan Karim en je gaat vasten morgen 30/7.
    het siert je als mens.

    Ik ben trots als Egyptenaar en mens je te zien voor het vrije woord van ons volk.

    Abd el latif

    Beantwoorden
  • Abd el latif

    met alle respect Monique studeerde islamologie dus heeft ze wel dergelijk kennis in huis.
    Het Egyptische vrije mening mag ze altijd geven je kan met haar eens of oneens zijn.

    En als je met haar oneens bent doe je dat op redelijke manier.
    ik als moslim neem mijn profeet als voorbeeld hoe hij met vriend en vijand omging, respect en wijsheid , dus ook voor jouw niemand is beter dan de Rasulh. het siert je niet hoe je het uit.

    Monique geeft weer wat er werkelijk op de Egyptisch straten leeft van kopten en moslims.

    ik vind dat zij dat doet op een respectvol manier doet.
    Dat siert haar als Egyptenaar mens en meden gelovige.

    Over economisch systeem die heeft Egypte niet gehad onder MB, alles duid op nalatigheid in bestuur beurzen en staats beleid. over tijd gesproken het had niet langer moeten duren anders was het nog rampzaliger geweest voor de bevolking.

    Wat Egypte nodig heeft is een regering met iedereen vertegenwoordig in Egypte kopten moslim technocraten MB. Men moet samen met Respect en Eerlijkheid behandelen.

    Voor de duidelijkheid geloof zit in elk Egyptisch hart ongeacht kopt /moslim.
    restricties opleggen waar niemand in Egypte zit te wachten heet Onderdrukking.
    waar de gewoon Egyptische burger niet op zit te wachten want het leven daar is al zwaar genoeg.

    Abd el latif

    Beantwoorden
  • Ayaan

    Wellicht een mooi moment om jullie allen te verwijzen naar gedachten en geschriften van Bento de Spinoza. Een wijs man die reeds in de 17e eeuw haarfijn kon uitleggen waarom iedere menselijke vorm van religie een eng kindersprookje is voor domme mensen. Kortom, jullie lopen achter en lijken niet in staat om zelf na te denken en je eigen pad vorm te geven.

    Beantwoorden
  • Abd el latif

    lieve Ayaan

    ik lees graag boeken die eeuwen oud zijn van meerdere verschillende wijzen personen.
    iedereen beleid op zijn eigen manier zijn geloof. wat je ook geloof het zit in je hart en is niet tastbaar, vergelijk het met liefde en vlinders in je buik. het zit van binnen in je. en niet te vinden op een rontgen foto;s.

    het pad dat ik zelf bewandel is het hoe ik het doe in het leven. uiteindelijk life is at it is.

    Voor Monique heb ik respect voor haar vrije Mening en als die van jouw.
    alleen bij Monique wordt ze er bedreigd voor.

    Monique nieuw uitspraak van Morsi : religion dont mix with politics.
    hahahaha

    meid hou je sterk en wees trots opjezelf

    Abd el latif

    Beantwoorden

Geef een reactie

X