Blog

12 okt / Egyptisch leger speelt vies spel

Het Egyptische leger speelt een vies spel

Afgelopen weekend werd Egypte opgeschrikt door het ergste geweld sinds de Egyptische revolutie van 25 januari jl. Na aanleiding van een afgebrande kerk in Edfu (een zuidelijk plaatsje nabij Aswan) begin vorige week, waren Koptische christenen afgelopen zondag massaal naar Tahrir gestroomd om te demonstreren tegen het continue geweld dat de Koptische gemeenschap in Egypte al decennialang in een angstige wurggreep houdt. In de chaotische weken na de revolutie was er een plotselinge geweldsoplading waar veel Kopten het slachtoffer van werden. De Kopten zijn een christelijke minderheid die zo’n 10% van de Egyptische bevolking uitmaakt. Ook mijn familie en ik zijn Kopt. En als geen ander ken ik de angst van mijn familieleden en vrienden, die Mubarak’s regime weliswaar verafschuwden, maar nog banger zijn voor het oprukkende extremisme, de machtige Moslimbroederschap en de groeiende zichtbaarheid van de Salafisten.

De interim-regering onder leiding van Sharaf en de militaire raad van Tantawi beloofden de christenen beter te beschermen. Maar hier is niets van waar. Sterker nog, het waren voornamelijk de pantservoertuigen van het Egyptische leger die de 32 doden en meer dan 270 gewonden veroorzaakten.
Vrijwel direct na de gewelddadige onlusten van zondagavond werden op het internet filmpjes geplaatst waarop duidelijk te zien is hoe het leger gericht op christenen schiet en hen omver rijdt. Wat ook te zien is, is dat er niet alleen Kopten demonstreerden. Moslimbroeders, studenten, liberalen, ja zelfs Salafisten hadden zich bij de demonstraties aangesloten om te protesteren tegen wat zij ‘het verraad van de revolutie’ noemen. De belofte dat christenen beter zouden worden beschermd is niet de enige die de militaire raad niet is nagekomen. Van de toegezegde hervormingen, meer politieke vrijheid, broodnodige investeringen en andere revolutionaire eisen is nog niets waar gemaakt.
Het legeroptreden leidde tot een massale woede-uitbarsting in Cairo en de rest van Egypte en tot nieuwe demonstraties afgelopen maandagavond. De militaire raad kondigde onmiddellijk een ‘grootschalig onderzoek’ af, maar de beelden spreken voor zich. Het leger is niet de vriend van de Kopten. Het leger is eigenlijk, misschien, de vriend van niemand.
Tijdens en de eerste dagen na de revolutie werd het leger als de verlosser omarmd. Geen Caireen die geen foto wilde met een soldaat, op of naast de tank, en vrouwen omhelsden de mannen in uniform alsof het hun eigen zonen waren. Maar afgelopen zomer ontstonden er barsten in de liefdevolle relatie tussen leger en volk. Het pluche zat de soldaten iets te comfortabel.
‘Waarom gaan ze niet terug naar hun barakken?’ werd de steeds luidere vraag. ‘Is Mubarak vervangen door een raad? Nu hebben we niet een maar wel tien Mubaraks!’
Het leger lijkt z’n eigen politieke agenda met Egypte te hebben. Salafisten en van terrorisme verdachte moslimextremisten werden dit voorjaar massaal vrijgelaten. Verbannen fanatici werden met open armen op Cairo Airport omarmd.
Bij steeds meer Egyptenaren ontstaat het gevoel dat het leger het op een akkoordje heeft gegooid met de machtigste oppositiegroep in Egypte, de Il-Ikwan al-Muslimin of de Moslimbroederschap die voor het eerst legaal aan de verkiezingen mee zal mogen doen (zij het zonder religieuze noemer). In ruil voor politieke participatie en mogelijke verkiezingswinst, zal het leger met rust worden gelaten. Dat is namelijk net zo besmeurd door corruptie als alle andere overheidsorganen en daarom absoluut niet gebaat bij een grondige democratische schoonmaak van het systeem.
Anders dan veel analisten denken, stevent Egypte niet af naar het Turkse model om de simpele reden dat het Egyptische leger, anders dan de Turkse, niet seculier is. Eerder verwacht ik een omgekeerd Turks model, Egypte wordt een islamitisch-liberale staat waarbij het leger de islamitische waarden van het land zal beschermen. Sinds de oprichting van de Moslimbroederschap in 1928 heeft zij in de talentenpoel van de betere kordons van het leger gevist. Ook hebben de Moslimbroeders enorm veel aanhang onder de arme plattelandsbevolking, de jonge jongens die op achttienjarige leeftijd massaal in dienst gaan. De rijkere Egyptenaren weten de dienstplicht af te kopen, maar voor de arme bevolking is dit onmogelijk en is het leger traditioneel een van de weinige manieren om op te klimmen op de sociale ladder.
Waarom het leger de Koptische demonstraite zo massaal onderdrukte heeft verschillende redenen. Een is de simpele maar pijnlijke waarheid dat het doodrijden van christenen veel minder gevolgen heeft dan het doodrijden van moslims. Zouden Salafisten massaal zijn neer geknuppeld dan was de wereld te klein. De Kopten sluiten zich echter rouwend op in hun kerken en hebben een nationale driedagenlange vastenperiode afgekondigd. Maar er zijn ook andere motieven. Na de revolutie kondigde het leger de noodtoestand af die na zes maanden zou worden opgeheven. Dit is nog niet gebeurd en het leger lijkt niet van plan dit op korte termijn te doen. De geweldsuitbarsting van afgelopen zondagavond is een nieuw excuus de noodtoestand (en daarmee de ijzeren greep op de samenleving) te verlengen. Onder de noodtoestand kunnen critici van het militaire regime voor zogenoemde militaire tribunalen worden geleid en via snelrecht naar de eerste beste gevangenis worden afgevoerd. Zo is al een heel aantal toonaangevende bloggers het zwijgen opgelegd.
Afgelopen maanden lekten documenten uit waaruit bleek dat de aanslag op de Koptische kerk in Alexandrië tijdens Oudjaarsnacht door het Minister van Binnenlandse Zaken en Kamel Mubarak, de zoon van ex-dictator Hosni Mubarak, zelf gestaged was. Het was een listige truc om de wereld te laten zien dat de Egyptische christenen zonder de beschermende hand van Mubarak reddeloos verloren zijn. Ook beoogde de regering meer geld bij de Amerikanen op te halen. Washington heeft zo z’n ‘global war on terror’-potjes. Afgelopen weekend liet zien dat hoewel Mubarak gevallen is, zijn kliek er nog steeds zit en dezelfde tactieken gebruikt. Maar de Egyptenaren zijn niet langer verblind. Zelfs de passieve teruggetrokken Koptische gemeenschap laat nu van zich horen. Met kruizen en afbeeldingen van Jezus en Maria gingen ze de straat op en zullen ze weer de straat op gaan. Egypte zal nog een heel aantal onrustige maanden doormaken. De slag om de revolutie is nog immer niet beslecht.

Dit artikel staat vandaag ook in NRC Next.

6 Comments
  • harry

    Tja, dit is waar ik al bang voor ben geweest, de oude machthebbers, het leger, heeft nog steeds niet in de gaten dat de tijden veranderd zijn.
    Ze zullen nog steeds ten koste van alles aan de macht willen blijven, ook al kost dat heel veel bloed.
    Het enige dat de bevolking kan doen is dat ze samen optrekken en zich niet uit laten spelen door de nieuwe dictators.
    Maar ja, dat zal nog heel wat voeten in de aarde hebben en nog heel veel bloed al er door de Nijl stromen voordat Egypte echt bevrijd zal worden en de bevolking een regering en alles wat daar bij hoort die echt van hun is.

    Beantwoorden
  • ben kok (joods-chr.pastor)

    http://tora-yeshua.nl/2011/10/steun-de-koptische-kerk-in-haar-strijd-om-het-bestaan-in-islamitisch-egypte-15-okt-a-s-zaterdag-13-15-uur-museumplein-adam/

    Beste Monique, kun je deze oproep om de demonstratie van de Koptische kerk te steunen, doorsturen in je netwerk?
    Shalom,
    Ben Kok (joods-chr. pastor)
    http://www.tora-yeshua.nl

    Beantwoorden
  • Rene

    Monique, in de uitzending bij P&W had je het er kort wel over, in dit verslag op je blog helaas niet.
    Iets heel belangrijks, iets dat weinig mensen door hebben en iets dat universeel wordt toegepast bij het neerslaan van betogingen.

    Je had het kort over mensen vermomd als betogers die kennelijk aangestuurd worden door het leger zelf. Dat idee is al eeuwen oud en wordt nog altijd met succes toegepast. Dit is niet uniek voor Egypte, maar komt overal voor. Het maakt het democratische opkomen voor je rechten tot een farce. Betogers verliezen op deze manier namelijk altijd.

    Wie zijn toch altijd die geheimzinnige veiligheidstroepen die uit het niets tevoorschijn komen en in het niets verdwijnen? Ze beginnen plotseling vanaf een dak op demonstranten te schieten en niemand weet wie ze aanstuurt.
    Zelfs met de journalisten er bovenop worden ze zelden ontmaskerd. Je was er dit keer heel dicht bij. Het zijn special forces die vaak buiten het leger om ingehuurd worden door regeringen. Super getraind en multi inzetbaar voor diverse taken. Soms ook politiemensen in burger (vaak herkenbaar aan de schoenen die ze dragen). Soms weet het leger zelf niet eens dat er special forces aanwezig zijn.

    Als er beelden van zijn, wees er zuinig op.

    Met dit vuile spel kun je alles breken en iedereen de schuld geven zonder zelf ontmaskerd te worden.

    Beantwoorden
  • jack

    @ ben kok
    Ik denk niet dat de kopten in egypte gebaat zijn bij een anti-islam protest dat voornamelijk voor binnenlandse consumptie bedoeld is.Daar schiet niemand wat mee op; het polariseert alleen maar.Zelfs de pvv gebruikt(of misbruikt) vandaag de dramatische gebeurtenis voor eigen politiek gewin.Maar zoals Monique al hierboven al zei heeft het geweld van afgelopen week meer met machtspolitiek te maken dan met religie.Het wordt tijd dat meer mensen dat onderscheid gaan maken.
    Protesteren bij de egyptische ambassadeur is prima maar probeer niet 70 miljoen moslims verantwoordelijk te stellen voor een gebeurtenis waar ze niets aan kunnen doen.In ieder land heb je extremisten, de kunst is om die groep niet in de kaart te spelen.

    Beantwoorden
  • anja

    Monique heeft heel goed gesproken over de recente gebeurtenissen in Egypte.Zij kreeg iets te weinig spreektijd maar ik hoop zij vaker wordt uitgenodigd bij praatprogramma`s.

    Beantwoorden
  • magda

    ik was er ook bang voor-maar toen ik dat toendertijd zei werd mijn reactie weggewimpeld(dat ik niet weet waarove ik praat??)
    dus ik neem er nu ‘afstand vn- wie zijn wij, en wat kunne wij-het is het volk zelf die het moet doen..
    x

    Beantwoorden

Geef een reactie

X