Blog

18 dec / Allemaal verslaafd

In zekere zin zijn we allemaal verslaafd.

Ik heb u nodig, beste lezer en u kunt niet zonder mij. Deze blog is onze gezamenlijke verslaving. Maar het is slechts een van de vele…
Geld, macht, seks en alcohol zijn de kardinale zonden waar elk mens zich in meer of mindere mate schuldig aan maakt. Deze zonden zijn echter zo geïntegreerd in het menselijk bestaan, dat we ze niet meer tot verslavingen rekenen. En dus kijken we neer op de junkie en verachten we hem. Want het gebruik van drugs is de enige verslaving die ons niet treft.

Wat men echter vergeet is dat we onze eigen drug zijn. De sigaret die we opsteken, de auto die we rijden, het glas wijn dat we drinken en het eten dat we nuttigen zijn als drugs voor de geest. Alles hebben we er voor over om het hier en nu te vergeten, om onze innerlijke honger te stillen, om onze niet aflatende schreeuw naar zingeving de mond te snoeren.
We lachen om de drugaddict zonder in te zien dat we allen tot het land der verslaafden behoren. We zuigen onze longen vol met nicotine, drinken meer alcohol dan goed voor ons is, laten onze harten consumeren door begeerte en vullen onze bankrekeningen met hebberigheid. We persen onze werknemers uit, verkrachten onze vrouwen, mishandelen onze kinderen, vreten de Derde Wereld leeg, verhongeren de oceanen en branden de bossen af. De junkie is egoïstisch en onverschillig.
Wij zijn allen verslaafd – u en ik.

Er is geen uitkomst, tenzij wij de junkie een handreiking doen en de verslaafde in onszelf onder ogen zien.

Afgeloen week stond ik bij het station en kwam ik dezelfde vrouw tegen als waar ik jaren geleden de column ‘Troost’ over schreef.  De vrouw bedelt nog steeds om geld voor een slaapplek en opnieuw knuffelde ze mij. Ze gaf me zelfs een kus dit keer. Ik had geen geld, weer niet. Maar na een eerste afwijzing, vroeg ik mijn vriendin om haar portomonee en liep ik naar de vrouw terug.
Ik leer, al gaat het langzaam, al zijn er jaren voor nodig om te beseffen dat ik geen ‘nee’ kan zeggen tegen een mens met ogen groot van wanhoop, met afhangende schouders van modeloosheid, met gebarsten handen die dankbaarheid geven zonder daarvoor iets te ontvangen.
Ik ben blij dat ik haar iets kon geven, ook al is het niets. Ik ben dankbaar dat ik me door haar in haar armen mocht laten sluiten, ook al kan ik haar niet vasthouden zoals zij mij vsathield. Ik voel haar kus op mijn wang, ook al rook die naar alcohol en sigaretten.
Als u bij Leiden Centraal komt zult u haar wel een keer zien staan. Ze is een karakteristieke vrouw, die iedereen aanspreekt, die altijd dankbaar en nederig blijft, die een beetje brutaal maar nooit opdringerig is.
Ik zou haar een zegen voor de stad willen noemen.
Gaat mijn geld aan drugs op? Ik heb geen idee.
Maar als zij een junkie is, zo ben ik het.

Ik ben verslaafd aan alles waar een mens verslaafd aan kan zijn, waarvan de grootste verslaving die van de zekerheid is.
Het vertrouwde gevoel van geld op een spaarrekening, van een verzekering voor gezondheid en huis, van een dak boven m’n hoofd, van veiligheid en familie. Durf ik daarvan iets op te geven voor een ander? Kan ik loslaten?
Kan ik al die vrouw op straat staan en met opgeheven hoofd mensen in hun ogen kijken en vragen om 10 cent, om een stuiver, om een glimlach op het gezicht?

Wij zijn allen verslaafd, wij zijn allen verslaafd. Er gaat geen dag voorbij zonder dat ik me dat besef.

—-

Troost

Op een vrijdagmorgen haast ik me door de Leidse binnenstad op weg naar een college Arabisch. Ik ben te laat, de NS heeft weer eens roet in het eten gegooid. Al maanden ligt het spoor tussen Schiphol en Amsterdam plat, hopeloos.

Ik loop over de Gazastrook, de Leidse terminologie voor de Stationsstraat met al z’n shoarma en kebabtentjes. Het is nou niet bepaald een grand entre voor zo’n mooie stad. Roestige fietsen, opgestapeld vuil, hangjongeren, scooters en ook ‘s ochtends vroeg de geur van slappe patat en lauw vlees.
De stoep is smal en de maandagochtend is druk. Er wordt af en aan met voorraden gesleept. Met moeite ontwijk ik twee voetgangers en een lantaarnpaal.
Maar op het moment dat ik de drukke straat verlaat en een bruggetje over wil, wordt ik aangehouden. Een verwilderde vrouw klampt me vast. Ze heeft piercings in haar neus en linker wenkbrauw, haar haren zijn vettig en aan elkaar geklit en ze praat met een zware rokersstem.

‘Hé meis, ik ben dakloos, heb de hele nach op straat geslapen (hoest) en nu leef ik van de straatkrant verkoop maar die mot ik eerst kope voor ik ze kan verkope en ik heb helemaal geen geld meer dus een kleinigheidje, een kleinigheidje alsjeblief…’ Ze hoest weer, lang en diep.

Ik kijk haar aan en staar in haar ogen die schichtig heen en weer schieten. Om haar heen hangt een ongewassen geur van rook en alcohol, ik voel me misselijk. Wat ’n hoopje menselijke ellende.
‘Ik zal eens kijken,’ mompel ik aarzelend en ik pak m’n portemonnee al is het tegen beter weten in. Ik schaam me, want mijn generatie leeft van plastic geld, we chippen en we pinnen, ik heb eigenlijk nooit meer een Euro op zak.

‘Dankje, dankje,’ zegt de vrouw.
‘Nou ik wil wel maar ik denk niet…’
Ik draai m’n portemonnee om. Er komt drie cent uit. Nog wat oud wisselgeld uit Italië, niet eens bruikbaar hier in Nederland.
‘Sorry, mevrouw ik heb echt niet meer…’ Ik overhandig haar het kleingeld, ze wilt het nog hebben ook.
Ik heb het gevoel dat ik door de grond zak van schaamte. Hoe vaak laat ik zwervers en straatkrantverkopers niet links liggen. Ik groet ze met een minzaam knikje en race snel de supermarkt in. In dit land hoeft niemand dakloos te zijn, denk ik dan. Of: dat geld gaat toch alleen maar naar drugs en alcohol.
Het is te hopen dat mensen dat niet denken als ik ooit door een flinke burn-out, scheiding of verslaving op straat kom te staan.

‘Het spijt me zo,’ stamel ik. De vrouw kijkt me doordringend aan, ze heeft tranen in haar ogen. Haar diepe rimpels trekken in haar gezicht en late diepe sporen achter.
Ze pakt m’n schouder vast.

‘Het geeft niet schatje, het geeft niet. Ik zie dat je een goed hart heb, een heel goed hart. Je hebt ’t toch geprobeer? Het kom goed, het kom ech goed….’

Ik knik en veeg een traan weg. De dakloze troost de huurder, de verwilderde vrouw troost de rijke student. Het is een belachelijke wereld.
Dan pakt de vrouw haar plastic tas van de grond, gooit hem over haar schouder en kijkt me nog eenmaal aan.
‘Dank je, dank je, je bent echt een goed mens,’ roept ze me na.

Ze loopt weg, op haar zwarte kleding glimmen grote vlekken.
Nooit meer zonder geld de straat op, houd ik mezelf voor. Nooit meer.
Ik hoop dat ik haar nog eens tegenkom en het allemaal goed kan maken. Dat ik mijn hand op haar schouder kan leggen en kan zeggen ‘het komt allemaal goed. Je hebt mij veranderd, je kunt ook anderen veranderen.’

Later hoor ik dat het rechtse vingerlikkabinet er toch komt. Het moet allemaal een tandje minder, Nederland heeft geen kleingeld meer. Die daklozen en bijstandsmoeders zoeken het zelf maar uit, net zoals de Derde Wereld.

Wanneer ik eenmaal in de collegezaal ben probeer ik de vrouw uit m’n hoofd te zetten en me te concentreren op het Arabisch. Maar het lukt niet. Haar ogen achtervolgen me tot in de collegebankjes.
‘Het kom allemaal goed, het kom allemaal goed,’ klinkt haar stem in mijn hoofd.
Ja, voor mij wel. Maar voor haar? Voor haar heb ik nog geen stuiver.
Voor haar heb ik nog geen woord van hoop, nog geen hand vol liefde, nog geen glimlach op m’n gezicht…

1 Comment
  • Pascal

    collateral damage, veroorzaakt door de nerd(r)evolutie, zo zijn er nog wel meer, hele dorpen.

    zij weet wel dat ze je geraakt heeft, dat was haar bedoeling, op je schuldgevoel werken 🙂 . Je hebt een bepaalde arrogantie tegenover haar,en dat weet ze heel goed na al die jaren, je denkt dat ze er arm aan toe is, is ze misschien helemaal niet, ze is in elk geval sterk genoeg om op je gevoel in te werken.

    ik hoop dat jij je goede bedoelingen ondertussen hebt ontwikkeld en het probleem wat dichter bij de kern bent gaan zien, je lijkt me onschuldig/naief)

    oh, je gebruikt je woorden levendig, mooi geschreven ! (ik zou het niet kunnen)

    Groet Pascal

    Beantwoorden

Geef een reactie

X