Blog

12 mei / De waarde van niets

De waarde van niets

‘Alles heeft een prijs,’ zei de oude man. ‘Geloof niet in gratis, vertrouw geen ‘weggeefprijzen’, trap niet in één-Euro-symboliek. We hebben al betaald voor we erg in hebben. Meer, veel meer, dan we kunnen bedenken. Die Euroknallers, die gratis printers, vrije downloads, drie voor twee deals… We denken iets voor niets te krijgen, hechten er minder waarde aan en gooien het zo weg. Maar alles in deze wereld heeft een prijs, alles wat uit de aarde genomen wordt laat een hol gat achter, alles wat de lucht in wordt geblazen dwarrelt als fijnstof neer. Fijnstof at wij en volgende generaties inademen. Zoet water wordt zout, vrouwen in de mijnen van Congo misbruikt voor onze iPhone’s en Blackberry’s, enorme veestapels blijven kunstmatig in stand en landbouwgrond verandert in woestijn.’

De man zuchtte en streek door zijn grijze baard.
‘Dat is de prijs van gratis. Dat zijn de kosten die nienad en tegelijkertijd iedereen betaalt. Dat is de waarde van niets…’

Om meer over externaliteiten te weten te komen, kunnen we kijken naar de kooldioxide die McDonald’s produceert – om slechts één van de vele vormen van vervuiling te noemen. Volgens een schatting bedragen de energiekosten voor de 550 miljoen Big Macs die jaarlijks in de Verenigde Staten worden verkocht 297 miljoen dollar, waardoor er 1,2 miljoen ton kooldioxide wordt geproduceerd. Naast de kooldioxidevervuiling zijner nog andere scahdelijke invloeden op het milieu, in de vorm van watergebruik en uitputting van de grond, en zijn er verborgen kosten voor de gezondheid, in de vorm van ziekten die door eetgewoonten kunnen worden veroorzaakt, zoals diabetes en hartfalen.
Deze kosten worden niet in de Big Mac doorberekend, maar ze moeten wel door iemand worden opgebracht. Ze worden niet betaald door McDonald’s, maar door de maatschappij als geheel, die de kosten voor milieurampen, aan klimaatverandering gerelateerde migratiekosten en hogere kosten voor de gezondheidszorg moet opbrengen. Volgens een rapport van het Centre for Sciecne and the Environment in India, zou een hamburger die is gemaakt van een rund dat groot is geworden op een ontbost stuk oerwoud in werkelijkheid zo’n 300 dollar bedragen. (…) Het favoriete Amerikaanse fastfood wordt ook door de belastingbetaler gesubsidieerd wat betreft de lage lonen die het personeel ontvangt. De totale geschatte kosten van subsidies van de centrale overheid en de staten bedragen alleen voor werknemers van Burger King al 273 miljoen dollar per jaar.
(Cursief fragment is ontleend aan ‘De Waarde van Niets’ – Raj Patel, pag. 54-55)

1 Comment
  • Jan Hamer

    Het woord gratis wordt te pas en te onpas in de commercie gebruikt zonder dat men duidelijk de betekenis van het woord niet begrijpt.
    Gratis wil zeggen dat je iets krijgt zonder enige tegenprestatie te leveren. Jaren geleden stond er bij ons voor een winkel een hele stapel mokken met afbeeldingen van Jan, Jans en de kinderen er op.
    Erboven prikte een groot bord met de tekst, Gratis Jan, Jans en de kinderen mokken. Dus ik ging naar binnen en zei, mag ik zo’n mok?
    Mag ik even uw kassabon zien, vroeg de vlerk. Ik zei, hoezo kassabon, die mokken zijn toch gratis? Ja, wanneer u voor tenminste 50 euro besteedt heeft aan andere producten.
    Nu is lucht nog gratis, maar ik zal niet van verbazing van mijn stoel vallen wanneer binnen afzienbare tijd van ieder van ons gemeten wordt hoeveel lucht we verbruiken en daar dan belasting over moeten gaan betalen. Want zal de redenatie dan zijn, wij moeten allerlei luchtbehandelingen uitvoeren om de lucht zuiver genoeg te maken om geen schade aan het menselijk lichaam toe te brengen en de kosten ervoor zullen hoofdelijk omgeslagen worden.
    En wij, makke schapen als we zijn zullen dat denk ik zonder enig protest accepteren.

    Beantwoorden

Geef een reactie

X