Blog

28 nov / De Nieuwe Farao

Dit artikel is geschreven door mijn goede vriendin Iba Abdo.

Sinds het vertrek van de Egyptische oud-president Hosni heeft de Moslimbroederschap zijn lange termijn strategie, die doelt op het stap voor stap oprichten van een islamitische staat, verwisseld voor een snelle overname en monopolisering van alle politieke instituties. De constitutionele declaratie die door de Egyptische president Mohammed Morsi afgelopen donderdag is uitgevaardigd, waarin hij alle macht naar zich toe heeft getrokken, duidt op deze ontwikkeling. De declaratie kwam uit de koker van de Moslimbroederschap en zijn politieke arm, de Vrijheid en Rechtvaardigheidspartij. Volgens de Egyptische oppositie, heeft Morsi zichzelf‘goddelijke bevoegdheden’ toegeschreven waar voormalige president Mubarak en Sadat niet aan kunnen tippen. De blunder die Morsi heeft begaan door het uitvaardigen van dit pakket aan maatregelen zal ertoe leiden dat de Moslimbroederschap zijn krediet snel zal verspelen. Dit is slecht voor de geloofwaardigheid van de Moslimbroederschap bij het grote publiek en voor de transitie periode. Het is echter goed voor de oppositie partijen die gebruik moeten maken van dit momentum om de handen in een te slaan en een einde te maken aan de fragmentatie. Een verenigde oppositie zal tegenwicht bieden aan de Moslimbroederschap en een rem kunnen vormen op de plannen van de Islamisten om de macht te monopoliseren.

Het doel en de middelen Onder het mom van het versnellen en het in goede banen leiden van de vastgelopen transitie periode heeft Morsi alle macht naar zich toegetrokken en alle andere politieke spelers buitenspel gezet. In de constitutionele amendement die afgelopen donderdag is uitgevaardigd staan zeven maatregelen genoemd. Sommige van de maatregelen vormen al maanden een publiekelijke eis, zoals het afzetten van de procureur-generaal. Andere maatregelen dienen het belang van het volk niet en zijn geïnitieerd door de Moslimbroederschap enkel om zijn machtsbasis te consolideren. Zo heeft Morsi bijvoorbeeld besloten dat hij het alleenrecht heeft ‘om de nodige acties en maatregelen te nemen om het land en de doelstellingen van de revolutie te beschermen’ indien de nationale eenheid en veiligheid in gevaar komen. Met andere woorden, de wil van Morsi is voortaan wet. Verder is besloten dat de constitutionele commissie- die de constitutie dient te schrijven- niet mag worden ontbonden door welk juridische macht dan ook. Deze commissie, die voornamelijk bestaat uit leden van de Moslimbroederschap (en salafisten) en waar de liberale partijen en figuren al uit zijn gestapt, krijgt door deze maatregel immuniteit. Ten slotte is bepaalde dat de wetten en de decreten die sinds het aantreden van Morsi als president zijn uitgevaardigd niet teruggedraaid of uitgedaagd kunnen worden totdat de nieuwe constitutie is geschreven en een nieuw parlement is gekozen. Tot die tijd, heeft Morsi de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht in zijn persoon verenigd en heeft hij zichzelf immuun gemaakt. Deze maatregelen, die naar zijn eigen zeggen tijdelijk van aard zijn, creëren een nieuwe dictatuur.

Polarisatie De polarisatie die al sinds het vertrek van Mubarak gaande is heeft vorige week een toppunt bereikt. De Moslimbroederschap, gesteund door bepaalde Salafistische groeperingen, staan tegenover de liberale en linkse partijen. Leidende figuren van de Moslimbroederschap overuren draaien om in Egyptische en Arabische media de besluiten van Morsi hopeloos te verdedigen. Politieke oppositie, bewegingen en activisten zijn laaiend over deze actie van Morsi waarin hij zich als de nieuwe farao presenteert. Voor de gewone Egyptenaren die op de Moslimbroederschap hebben gestemd tijdens de vorige verkiezingen vormt dit plunder van Morsi – na de vele loze beloftes en het gebrekkige prestatie op economische vlak- de druppel die de emmer doet overlopen. Het gevoel van bedrog en teleurstelling heerst alom.

Reden Het electorale gewin die de Moslimbroederschap heeft behaald tijdens de jongste parlementaire en presidentiële verkiezingen wordt door de leiders opgevalt als een absoluut mandaat om te regeren. Dat werd ook duidelijk gedurende interviews die ik heb gevoerd met meerder prominente leden (zoals Moahmmed Mehdi Akef, Abdelrahman al-Bar, Subhi Saleh en Medhat El Hadaad). De reden voor deze opvatting kan worden verklaard door de ideologie en de geschiedenis van de Moslimbroederschap. Zoals eerder genoemd, staat sinds de tweede helft van de jaren 90 tot op de dag van vandaag heeft de conservatieve vleugel binnen de Moslimbroederschap aan het roer gestaan als het gaat over de ideologische en organisatorische aanpak.

Door de jaren lange onderdrukking, gevangenschap en repressie van de leden van de Moslimbroederschap gedurende de voormalige politieke regimes is de slachtofferrol en het denken van beproeving (mihna) diep geworteld in de hoofden van de conservatieve vleugel. Na het vertrek van Mubarak, is dit denken vertaald in een ongekende ambitie van de partij om controle te krijgen over alle politieke instituties. Door de monopolisering van de macht wordt het leed en de repressie gecompenseerd. Het stempel van het slachtoffer denken uit de tijd van Mubarak zet zich voort tot op de dag van vandaag. Nu zijn zij het slachtoffer van het complot van de linkse en liberale partijen die uit zijn op het tegenwerken van Morsi in alle mogelijke manieren. Dit zogenaamde complot maakt dat de Broeders zichzelf hiertegen dienen te beschermen door ‘tijdelijk’ alle macht naar zich toe te trekken om zo de verlamde transitie periode weer vooruit te helpen.

Naast de ideologische verklaring, kan het uitvaardigen van de rigoureuze constitutionele declaratie niet los worden gezien van de recentelijk regionale ontwikkelingen en de binnenlandse situatie in Egypte. Sinds zijn aantreden als president heeft Morsi vele beloftes gedaan ten aanzien van het verbeteren van de economische situatie in Egypte. Hoewel de Egyptenaren zich ervan bewust zijn dat het economisch herstel tijd nodig heeft, is er in de afgelopen tijd geen enkel teken van verbetering of serieuze aanpak van de economische en sociale problemen. Teleurstelling en frustratie heersen alom tussen de burgers. Het ‘renaissance project’ dat Morsi tijdens zijn campagne tijd beloofde te implementeren is in werkelijkheid gebleken niets meer te zijn dan inkt op papier. Morsi zocht naar een uitweg en koos voor de strategie van vlucht naar voren. Het conflict tussen Hamas en Israël dat recentelijk plaatsvond heeft hem hierbij een uitweg geboden. Morsi nam de taak op zich om te bemiddelen tussen beide partijen en slaagde erin om het staakt-het-vuren te bewerkstelligen. Hiermee heeft Morsi het respect en de waardering van de Verenigde Staten gewonnen en het nodige zelfvertrouwen gekregen om deze rigoureuze declaratie uit te vaardigen.

Als Morsi de presidentiële declaratie rechtvaardigt onder het motto van het doel heiligt de middelen ben ik geneigd om hem te zeggen: You can fool some of the people all of the time, and all of the people some of the time, but you cannot fool all of the people all of the time (gezegde van Abrahim Lincoln). Morsi, en samen met hem de Moslimbroederschap, is hard – en te snel- door de mand gevallen. De hoop blijft dat de liberale en linkse partijen gebruik zullen maken van dit momentum om onderlinge verschillen opzij te schuiven en de energie te verenigen om zo de macht van de Moslimbroederschap te evenaren en Egypte te redden uit de greep van de nieuwe farao.

Iba Abdo is politicologe. Ze volgt de situatie in Egypte en heeft daar begin dit jaar veldonderzoek gedaan over de Egyptische Moslimbroederschap in verband met haar master scriptie.

1 Comment
  • Peter

    Weer een schitterende analyse! Chapeau! Kijk, van dit soort analyses op je site leer ik veel, en vind ik heel leuk.
    Wat de situatie van de liberale partijen en personen in Egypte, ik ken hun situatie niet genoeg omhier echt op in te gaan. Maar een ding schoot door mijn hoofd: de verkiezingen van ik meen 1987 in Nicaragua. De Sandinisten waren een tind aan de macht geweest, hadden de instituten en het leger flink gepolitiseerd met hun linkse ideologie en zich zo overal in de staat ingegraven. Toen hebben de liberale en conservatieve partijen tijdelijk hun strijdbijlen bevraven, en hebben de Union Nacional de Opposition gesticht, en zijn zo de verkiezingen in gegaan. En hebben die gewonnen. Tot ieders verbazing, in b ij nnen en buitenland. Ieder voor zich warwn de partijen en personen te zwak om de Sandinisten te verslaan, maar samen waren ze in staat om de noodzakelijke regimewisseling te doen slagen..

    Beantwoorden

Geef een reactie

X