Blog

25 jul / De kunst van het braak staan

Een boer staat krom over zijn ploeg. Hij draagt een ruw geweven hemd en een brede strohoed. Zijn geteerde huid heeft dezelfde kleur aangenomen als de rode aarde onder zijn voeten. Voor hem trekt traag een os de ploeg voort.

Al vier eeuwen verbouwt de boer in Viñales het land. Toch is de grond even vruchtbaar als altijd. Enkele uren verderop in de kleine fabrieken van de levenslustige straten van Havana, worden de bladeren voorzichtig bevochtigd en met de hand tot sigaren gerold. Vrouwen omhuld door de zware rook van hun eigen sigaren, draaien de bladeren kunstig tot de beste paffers ter wereld. Een lector leest ondertussen ter vermaak en educatie de nieuwsberichten voor. Daarna volgen de samenvattingen van literatuur.

De boer heeft geen afleiding of vermaak. Hij ploegt slechts. Rijk noch arm, maar gelukkig. Blauwgroene bergen, mysterieuze ronde vormen aan het eind van de vallei, kleuren mee met de lucht, de zon en de donkere wolken die af en toe boven dit serene landschap samenpakken. Flitsen schieten over de koloniale woningen van het kleine plaatsje, vredig gelegen tussen de bergen en uitgestrekte vergezichten. Als het begint te donderen legt de boer de ploeg neer. Zijn werk zit erop voor vandaag.

Ik ben naar deze uithoek van Cuba getrokken in de hoop een belangrijke les te leren. Een les die alleen de echte boer me leren kan; de kunst van het braak staan. Helemaal niets doen en rusten, alle controle uit handen geven, aansterken, wachten en bewegingloos toezien tot de voedingsbodem van mijn eigen ziel spontaan ontkiemt.

Het is opvallend hoe weinig vruchtbare grond actief verbouwd wordt. Hier in Viñales wordt het meeste land aan de hand van God gelaten die er zijn eigen gang mee gaat. Ook het land dat wel door de boer wordt bewerkt is maar gedeeltelijk verbouwd. De grond ademt en leeft, herstelt en voedt zichzelf, net zoals de boer die na een eenvoudige maaltijd van rijst en bonen vermoeid zijn hoofd ter ruste legt.

Hij gebruikt geen kunstmest of pesticiden, kent geen megastallen of vleesfabrieken en weet zich geen raad met landbouwmachines of moderne irrigatietechnieken. In zijn wereld bestaat geen kunstmatigheid. Voor hem bestaan slechts de regen en zon.
Hoe anders gaat dat in onze wereld. Intensieve landbouw maakt het mogelijk meerdere keren per jaar te oogsten. Massaproductie en schaalvergroting drukken de prijzen kunstmatig omlaag. Ook kunstmatig is de smaak van alles wat het met kunstmest bewerkte land voortbrengt. Voor zover er nog land aan te pas komt. Koeien en varkens worden in megastallen op elkaar gestapeld, wachtend om uit hun leven te worden verlost. Opgespoten groente groeit dag en nacht in het kunstlicht van vochtige kassen.
Ook de mens is gereduceerd tot een productiemachine. Altijd voortgejaagd pleegt hij niet alleen roofbouw op de grond, maar ook op zijn eigen lijf en geest, constant het uiterste vragend van zichzelf en ieder die in zijn omgeving is. De moderne mens – ver verwijderd van dat boertje in Veñales – is een gevangene van zijn eigen systeem dat hem dwingt om door te ploegen op schrale uitgeteerde grond. Hij wil alles en hij wil het nu.

Ik ben op de vlucht voor de moderne mens in mij. De mens die schreeuwt en roept en zichzelf geen seconde rust gunt, geen tijd heeft voor bezinning of simpelweg gedachteloos gemijmer, zich geen raad weet met stilte of eenzaamheid.
Vol bewondering kijkt die mens naar de boer in Veñales en denkt: was ik maar de boer, nee de os, de ploeg, of dat kleurrijke land dat zoveel geuren en smaak voorbrengt. Opnieuw wil hij alles en niets tegelijk. Zo rustig en vredig te zijn, is hem vreemd. Hij schrijft tot zijn laptop opeens met een uitvalt en alle tekst is verdwenen. Een grapje van God misschien die hem met een simpele technische tik op de vingers laat zien dat het tijd is om de kunst van het brak staan niet alleen te verwoorden, maar vooral te praktiseren, het zaad te laten ontkiemen en de vruchten pas te oogsten als ze echt rijp zijn.

1 Comment
  • Erika

    Mooi. Soms is het echt de bedoeling dat je alles laat. Dan krijg je ook de signalen daarvoor.

    Beantwoorden

Geef een reactie

X