Blog

25 aug / De grote verkiezingsblog: het verbeten achterhoedegevecht van CDA en sociaaldemocraten

Het was een grote fout. Op de vraag waarom men op het CDA moet stemmen antwoordde hij: “Men moet op het CDA stemmen indien men vindt…”
Jack de Vries zal zich verbeten hebben achter het tv-scherm. “Natuurlijk moet je op het CDA stemmen! Je moet altijd op het CDA vinden! Het zou buiten kijf moeten staan waarom je op het CDA stemt!” Niet: indien men vindt…
Het CDA worstelt met z’n nieuwe positie als vijfde partij van het land en coalitiepartner van vijf gevallen regeringen op een rij. Het ontbreekt de christendemocraten niet aan realiteitszin. Buma past ervoor om – anders dan Verhagen – hoogmoedig over te komen. Maar de onzekere bescheidenheid maakt van het CDA een verliezerspartij. En op een verliezende partij – zo leert de politieke psychologie aan – wil een kiezer niet stemmen.

Het moet de CDA’ers pijn hebben gedaan om het opiniestuk van Jaap Janssen op donderdag 23 augustus in NRC Next te lezen.
Opeens was niet langer het CDA maar de PvdA “de betrouwbare, stabiele bestuurspartij”. Termen die eens onlosmakelijk met de christendemocraten waren verbonden.
Niet het einde van christelijke politiek in Nederland (zie de toenemende rol voor ChristenUnie en SGP) maar de opportunistische regeringsdrift van tot voor kort de grootste politieke partij van Nederland, heeft het Christelijk appèl opgebroken. De fatsoensraker Balkenende had geen afdoende antwoord op de maatschappelijke en later economische crisis In Nederland. De partijkoers begon te zwabberen. Niet Wouter Bos maar Verhagen werd de grote draaikont.

Toen de Katholieke Volkspartij, Christelijke Historische Unie en Anti-Revolutionaire Partij nog losse partijen waren, was het de katholieke vleugel binnen het CDA die “linkse” maatregelen bepleitte om de arme arbeider uit het zuiden des lands voor zich te winnen. De katholieken vreesden de opkomst van de SDAP (Sociaaldemocratische Arbeiderspartij – veranderde vrij snel in PvdA). De KVP en SDAP/PvdA raakten in een heftige politieke strijd verwikkeld waarin beide partijen tegen elkaar opboden om zo de spaarzame zwevende kiezers voor zich te winnen.

Met de opkomst van Pim Fortuyn en populistisch rechts was het opnieuw de katholieke vleugel die ideologie ondergeschikt maakte aan electoraal gewin. Het CDA dreef van midden-centrum naar rechts. Denk ook aan het historische partijcongres van de christendom.
“We moeten ons regeringsverantwoordelijkheid nemen,” zeiden de voorstemmers men met een zachte-g. “Christelijke waarden en samenwerking met de PVV gaan niet samen,” zeiden de tegenstemmers met messcherpe g. Wie goed keek zag opnieuw een strijd tussen protesten en katholieken. Tussen Bijbelvaste gereformeerden en pragmatisch christendom.

De 1/3 die tegenstemde vertegenwoordigde een veel grotere groep ontevreden kiezers die in de partij z’n christelijke roots niet meer herkende. Ook de bezuinigingspreken was men beu. “Na het zuur komt het zoet” werd “Na het zuur kwam nog meer zuur, met een lekker recht sausje eroverheen”. Pijnlijke kwesties als Mauro versplinterde de partij tot aan het bot. Waar was de menselijke maat gebleven? De barmhartigheid en zorg voor “de vreemdeling in z’n poort”? De partijtop had het over rentmeesterschap en zorg voor de naaste maar gaf de ecologische hoofdstructuur op aan de asfaltvreters en beknibbelde op de douchebeurten voor ouderen.

Ondertussen hakkelde en stotterde Cohen zich door de debatten heen en zat de PvdA met het handen in het haar. Nog nooit was het zo slecht gegaan met z’n natuurlijke tegenpool, maar de sociaaldemocraten wisten er niet van te profiteren. Steker nog het centrum verkavelde. Lang hadden beide partijen geriefelijk tegen elkaar aangeschurkt, maar nu dreigde er gevaar van links en rechts. Met de verkiezing van Diederik Samsom heeft de PvdA weer iets van jeugdig elan terug, maar in het grote NOS-debat lijkt Samsom een agressieve Pitbull of fanatieke teckel naast de beheerste Arie Slob en sluwe Alexander Pechtold.
Het zelfvertrouwen van Samsom mag langzaam aan groeien nu de partij zich eindelijk als een blok achter hem heeft geschaard – de PvdA heeft nog een lange weg te gaan. Na een paar jaar stuurloosheid moeten de gelederen zich sluiten en is er een sterk, nieuw, verhaal nodig om tegenwicht te bieden aan de SP die een flinke portie van het socialistische electoraat heeft afgesnoept. De partij worstelt met het migratievraagstuk en z’n allochtone achterban, de smet van de steker die het uit de coalitie met CDA en CU trok en aantal zwakke bestuurders die ze heeft afgeleverd (denk natuurlijk primair aan Ella Vogelaar) en de pijnlijke bezuinigingsvoorstellen (die VVD en CDA veel makkelijker aan hun achterban kunnen verkopen dan de sociaaldemocraten die traditiegetrouw veel sociaal zwakkeren kent in z’n electoraat).

Door hard oppositie te voeren tegen het huidige kabinet heeft de PvdA de kansen om deel te nemen aan een coalitie met CDA en VVD vrijwel tot nul gereduceerd. Tegelijkertijd zou een rol onder Roemer PvdA verder terugbrengen tot een underdogpositie. De partij koerst dan ook af op een oppositierol. Niet voor niets werkte zij niet samen aan het vijfpartijenakkoord. Vanaf de bankjes is het makkelijk schreeuwen en kunnen moeilijke beslissingen worden gepareerd. Maar of het de partij nog groter maakt? Dat valt te bezien. De Sp’ers zijn immers veel te goed in het gooien met tomaten.

Volggende week de progressieve middenmoot – D66 & GroenLinks

6 Comments
  • Timor

    Er zijn vast tegenstellingen tussen de katholieke en protestantse vleugel in het CDA, maar je schetst hier een karikatuur van formaat.

    Het partijcongres van 2010 was geen simpele tegenstelling tussen de katholieken die met de PVV in zee wilden gaan, en de protestanten die dat niet wilden. Kijk eens naar prominente voor- en tegenstanders. Buma is protestants, Hirsch Ballin heeft juist een katholieke opvoeding gehad. En in het kabinet Rutte-Verhagen namen zowel protestantse als katholieke CDA’ers zitting.

    Nog erger vind ik de manier waarop je de KVP beschrijft. Je schrijft dat ideologie ondergeschikt werd gemaakt aan electoraal gewin in de strijd met de PvdA om de gunst van de arbeider.* Je zet in een paar achteloze zinnen de betrokkenheid van KVP’ers met armere Nederlanders weg als cynische verkiezingspolitiek. Dat is grote onzin. Volgens mij zijn er een boel katholieke kernwaarden te noemen die “linkse” maatregelen rechtvaardigen: zaken als naastenliefde en barmhartigheid. Veel KVP’ers hebben, vaak ook juist samen met de PvdA (Rooms-Rood!) na de oorlog keihard gewerkt om het land op te bouwen, met diepe betrokkenheid bij de kwetsbaarsten in de samenleving. Dat afserveren past niet en het getuigt van een gebrek aan historisch besef.

    *De KVP is in 1945 opgericht. De SDAP hield in 1946 op te bestaan. Ik ga er dus maar even van uit dat je in je stukje de PvdA bedoelt ipv de SDAP.

    Beantwoorden
  • Willem van Gent

    Je blijft natuurlijk wel een CU-er. Niet Bos trok de stekker uit dat kabinet. Balkenende en Middelkoop deden dat.

    Beantwoorden
    • Monique Samuel

      Ik sta al lang erg ver los van het CU. Mar belangrijker: ik heb het hier over “reputatie” niet persé over feitelijke werkelijkheid.

      Beantwoorden
  • Peter

    Wat vind je van het ‘lijsttrekkersdebat’ van vanavond ( zondagavond)?

    Beantwoorden
    • Obwoge

      Heb de test gedaan en ben eetrhacr gekomen dat dit zeker een toegevoegde waarde heeft voor het verhogen van je accu levensduur. Tevens heb ik misschien nog een extra tip: Zet snel starten uit! (menu>instellingen>applicaties>snel opstarten)Heb hiervoor echt alles geprobeerd, maar weinig tot geen resultaat. Ook apps zoals taskkiller worden vaak aangeprezen om dit probleem te verhelpen, maar als je je hier in gaat verdiepen, kom je eetrhacr dat ook taskkillers grote stroomverbruikers zijn.Na mijn laatste poging, is de tijd die mijn telefoon aangeeft sinds de laatste ontkoppeling: 17u 28m 35s, en mijn accu heeft nog iets minder dan 50% over. Nou gebruik ik mijn tel. natuurlijk niet ieder moment van de dag, maar ik kan je wel zeggen dat mijn wifi continu aan staat, en mijn facebook en twitter ieder uur updaten, net als het weer en nog een aantal apps, en m’n schermhelderheid staat op automatisch.Hoop voor diegene die het ook proberen het net zo goed uitpakt als voor mij, want het is toch wel lekker om niet iedere dag je tel. aan de lader te hangen.

      Beantwoorden
  • Peter

    Trouwens, wat vind je van de ‘ leer van de uiterste noodzaak’ mbt de samenwerking tussen so ISS democraten en christendemocraten ? Dat mis ik in je commentaar..

    Beantwoorden

Geef een reactie

X