Blog

05 dec / De Egyptische verkiezingen stinken

Dit artikel verscheen ook in NRC Next en NRC Handelsblad.

Maandag 28 november mochten miljoenen Egyptenaren voor het eerst naar de stembus. Ook mijn familie trok er massaal op uit. Voor het eerst in hun leven hadden ze een stempas gekregen en mochten ze stemmen. De internationale media berichten triomfantelijk over de verkiezingen, die na een massale gewelduitbarsting van de week daarvoor, relatief rustig verliepen. Internationale waarnemers waren niet echt welkom, maar NGO’s en journalisten konden toch dichtbij of soms zelfs in de stemlokalen komen en waren positief over het ordelijke verloop van de verkiezingen.

Naïef optimisme
‘Egyptians celebrate democracy in first free elections’ kopte een prominente Britste krant. En ook de Nederlandse media hadden mooie koppen, maar nu de eerste uitslagen langzaam uitlekken, bekoelt het aanvankelijke enthousiasme snel. De Islamisten (politieke moslims) hebben in de eerste stemronde in de negen stedelijke gouvernementen een monsterzege behaald. En dan moeten de stemrondes in de conservatieve plattelandsgebieden nog komen.
De Vrijheid en Rechtpartij van de Moslimbroederschap lijkt 40 tot 45 % van de stemmen te hebben binnengehaald. Opvallender nog is echter de monsterzege van de Salafisten (de meest orthodoxe tak van de Islam, gesteund door Saudi-Arabië) die met hun Nour-partij (Licht) 20 % van de zetels zou hebben gewonnen. De Islamisten hebben nu zo’n 65% van de stemmen in handen. De behaalde verkiezingswinst van de Moslimbroederschap ligt significant hoger dan de 15 à 20 % die de Westerse experts hadden voorspeld. De Moslimbroeders werden door diezelfde analisten een verlichte islamitische club genoemd die soms zelfs gekscherend werd vergeleken met het CDA. Maar niets is minder waar. Het partijprogramma van de Moslimbroederschap is sinds haar oprichting in 1928 nooit veranderd. En hoewel de partij tijdens de campagnes verlichte taal uitsloeg, heeft ze bij het claimen van de eerste overwinning direct aangegeven de Sharia zeker in te gaan voeren. In welke vorm precies is onduidelijk, maar nu de Moslimbroederschap en de Salafisten het openlijk op een akkoordje gooien, kan Egypte een golf van politieke islamisering verwachten.

Subjectief
Ondertussen moet de bevolking van de 18 andere gouvernementen nog naar de stembus. De keuze om niet in een grote nationale stemronde te stemmen is hoogst opvallend te noemen. Nu wordt er gestemd in specifieke regio’s en wordt de uitslag daarna direct bekend gemaakt. Dit is niet alleen onverstandig, maar ook gevaarlijk. Kiezers die in de tweede of derde ronde aan de beurt zijn stemmen dan immers met voorkennis. Dit werkt thuisblijvers in de hand en zorgt er tegelijkertijd voor dat zwevende kiezers wellicht massaal op de al winnende partij gaan stemmen.
Mijn familieleden berichten ondertussen over tal van ongeregeldheden. Salafisten stonden tot aan de stemtafels te flyeren en Moslimbroeders waren de enige die in de stembureaus mochten controleren en stemadviezen mochten uitbrengen. Analfabeten en laaggeschoolden werd uitgelegd hoe ze de vele formulieren in moesten vullen en hoe het onafhankelijke kandidatensysteem werkte. Er werd hen gewoon hardop verteld op welk symbool ze moesten stemmen (palmboom, kameel, stofzuiger). Leden van de vele seculiere en liberale partijen werden niet in de buurt van de stembureaus gelaten.

Discriminatie?Mijn familieleden kregen ieder een ander stemlokaal toegewezen. Mijn oom moest helemaal naar het noorden van Cairo en drie uur reizen om zijn stem uit te brengen, terwijl zijn vrouw (die op hetzelfde adres staat ingeschreven) helemaal naar het zuiden van de stad moest. Dit geldt voor al mijn familieleden. In totaal reisden mijn ooms en tantes urenlang door Cairo en waren ze de hele dag kwijt om hun stem uit te brengen. Er valt niets te bewijzen, maar deze spreiding leek vooral christenen te overkomen. Islamitische families konden wel met z’n allen naar hetzelfde stembureau. Opvallend is ook dat stemmen vooral ongeldig worden verklaard in wijken als Shoubra en Heliopolis, waar relatief veel Kopten wonen.
Voor de Egyptenaren in de diaspora die hun stem uit wilden brengen waren er ook veel problemen. In de Verenigde Staten en Europa lag de website van de Egyptische overheid er urenlang uit, waardoor mijn vader en ik niet konden stemmen. Ook zagen we later de mededeling dat we te laat waren om ons voor volgende stemrondes in te schrijven, terwijl daar tot die dag daarvoor geen mogelijkheid toe bestond. Egyptische gastarbeiders in Saudi-Arabië en de Arabische Golfstaten konden daarentegen wel de hele dag hun stem uitbrengen. De site is geen minuut uit de lucht geweest. Te verwachten valt dat arbeiders op het Arabisch schiereiland conservatiever stemmen. Ze hebben niet dezelfde ervaring met democratie als Egyptenaren in het Westen en zijn over het algemeen moslim, terwijl de Egyptenaren in de Verenigde Staten, Canada en Noordwest-Europa vaker Kopt zijn (zo is zo’n 75% van de Egyptenaren woonachting in Nederland Kopt).
De opmars van de Salafisten baart iedere niet-Salafistische Egyptenaar grote zorgen. Deze mannen met lange baarden, witte hoofddoeken, lange gewaden en houten slippers streven naar een samenleving die direct gestoeld is op de dagen van de profeet. Salafi, staat voor de volgers en vrienden die Mohammed omringden. Deze oerconservatieve moslims veroordelen muziek, dans, film en vrijwel alle andere moderne vondsten die in hun ogen niet stroken met de Koran of de levenswandel van Mohammed.
Terwijl de Moslimbroederschap miljarden uit Qatar ontvangt, kunnen de Salafisten op financiële en politieke steun uit Saudi-Arabië rekenen. Niet geheel toevallig kreeg het leger sinds de val van Mubarak al zo’n 7 miljard uit datzelfde land. Tegen zoveel steun moet wel iets tegenover staan. Ik heb met mijn eigen ogen gezien hoe duizenden Salafisten die jarenlang uit Egypte waren verbannen, triomfantelijk terugkeerden naar hun moederland en als helden werden ontvangen. Saudi-Arabië stuurt de een na de andere conservatieve imam en activist naar Cairo en pompt miljoenen in conservatieve moskeeën. Een van de eerste gebaren van de Opperste Raad van de Militaire Strijdkrachten was het vrijlaten van 1500 zeer radicale gevangen en jihadisten. Tot voor kort werden zij terroristen genoemd. Nu zijn het politici, die straks plaatsnemen op het pluche. Egypte gaat donkere tijden tegemoet.

Bidden voor Gods hulp
Mijn oom is ondertussen al het vertrouwen in de eerlijkheid van de verkiezingen verloren.
“We worden bedrogen, we worden gewoon allemaal bedrogen,” zegt hij woedend aan de telefoon. “Op Youtube staan filmpjes waarin te zien is hoe stembussen gewoon worden weggegooid. En waar komen opeens al die Salafisten vandaan? Wie geeft hen geld? De stemmen worden gewoon gekocht. Voor 50 pond (€5,8) stemt een hele familie op de Moslimbroederschap of de Nour-partij!”
Mijn vader en ik kijken elkaar somber aan. “Het is toch vreselijk,” mompelt mijn vader. “Nu wil zelfs iemand als ik dat het leger blijft, gewoon om een tegenwicht te bieden.”
De hand die je slaat, is de hand die je beschermt. Het leger speelt een vies spel. Er wordt een wankel evenwicht in stand gehouden. De radicale Islamtische facties in Egypte worden net zoveel ruimte gegeven, dat ze een ernstig gevaar beginnen te vormen. Zelfs de meest liberale Egyptenaar roept nu om de bescherming van het leger. De Egyptische President Sadat deed veertig jaar geleden precies hetzelfde. Hij liet tienduizenden radicale moslims vrij en probeerde een compromis met de islamitische facties in het land te bereiken. Tien jaar later werd het zijn dood. Een lid van de Moslimbroederschap executeerde hem op klaarlichte dag. Egypte lijkt nu dezelfde kant op te gaan. Ondertussen zijn ze in Riyad heel blij. En bidden de Christenen harder dan ooit. God sta het land nabij.

Egypte wacht in spanning op de volgende stemrondes. Mijn Koptische familie bidt harder dan ooit. De ‘democratische’ verkiezingen lijken een volstrekte nachtmerrie te worden.

3 Comments
  • Gerrit Pleijter

    Iemand van de moslimbroeders zei: Egypte wordt geen theocratie maar een seculiere staat op islamitische grondslag.

    Hoe verzin je het!!!

    Beantwoorden
  • magda

    dit is totaal geen verassing voor mij-
    ben ik ook een expert of is het ervaring???(als reiziger) toerist werd ik al vaak (nogal grof) ondervraagt ??welk geloof ik heb en werd er nogal vaak geantwoord (ik ben katholiek) niet okee???? ,,jaaaaren reis ik al naar Egypte,, en de laatste 2jaar zie ik het daar enkel maar donkerder,somberder en grimmiger worden- waar is dit mooie land naartoe??.
    viva democratie. pffffft

    Beantwoorden
  • De mythe van collectiviteit | Postman

    […] door de snelweg te blokkeren. Toch is er reden tot twijfel. In Egypte koos men geheel democratisch een nog radicalere regeringspartij, in Afghanistan wordt iedereen afgeperst vóór dat ze naar de stembus gaan en in Nederland zijn er […]

    Beantwoorden

Geef een reactie

X