Blog

02 jun / Ambitie is ballast voor de student (de Volkskrant, 28 mei 2010)

Monique Samuel – Niet de studenten zijn de dragers van de ‘zesjescultuur’ in het Nederlands hoger onderwijs, maar de onderwijsinstellingen zelf.

Het is verkiezingstijd, en de meikoorts is uitgebroken in politiek Den Haag. De strijd om de toekomst van Nederland is losgebarsten. Als je de partijen moet geloven, gaat het hele land op z’n kop en is de tijd van hervormingen en vernieuwingen aangebroken. Maar wat leert het CPB? Deze verkiezingen gaan slechts over een grote uitkleedpartij, het hele land wordt gestript, de ene bezuiniging is nog destructiever dan de andere.

Ondertussen hebben politici de mond vol van grote allesomvattende termen zoals ‘duurzaamheid’, ‘Nederland klaarstomen voor de 21ste eeuw’ en ‘kenniseconomie’. Geachte politici: het is 2010, de 21ste eeuw is tien jaar geleden aangebroken en de idealen van duurzaamheid en kenniseconomie hadden allang werkelijkheid moeten zijn. Het is armoede troef en het lijkt er niet op dat 9 juni daar enige verandering in gaat brengen.

Ondertussen klagen politici en burgers over de zesjescultuur van Nederlandse scholieren en studenten. Hoe meer ik leer, hoe meer ik weet dat deze zogenaamde onwil van studenten een misvatting is. Jarenlang heeft Den Haag geprobeerd het Nederlands onderwijs korter, efficiënter en beroepsgerichter te maken, waardoor de teloorgang van het middelbaar en hoger onderwijs als vanzelf in de hand is gewerkt. Hbo’ers worden niet met prestatiebeurzen gemotiveerd om een wo-bachelor of master te doen, maar krijgen slechts drie jaar leenrecht. Een tweede studie zit er voor hen dus niet in.

De zo geprezen bachelor-masterstructuur is versoberd ingevoerd. Een bachelor duurt hier geen vier jaar maar drie, en een master geen twee jaar maar een. De gangbare gedachte lijkt: waarom zou je meer doen als je minder kunt? Dat studenten vroeger zes jaar studeerden voor hun doctorandustitel lijkt niet relevant. Het doel (kostenbesparing) rechtvaardigt alle middelen. Hierdoor wordt onderwijs steeds meer een fenomeen van de elite. De notaris betaalt voor de tweede mastergraad van de notaris.

De populariteit van university colleges toont eenzelfde fenomeen: peperduur onderwijs voor het kroost van de elite. Voor getalenteerde jongeren met een achterstandspositie is echter geen plaats, zij gaan maar naar de reguliere universiteit die kampt met bezuinigingen, docententekort, overvolle collegezalen en veel te weinig contacturen.

De meeste partijprogramma’s spreken over de afschaffing van de studiefinanciering en de introductie van een (‘sociaal’) leenstelsel. Studenten zouden immers na hun studie bakken met geld verdienen en kunnen hun studie dus makkelijk terugbetalen. Dat Nederland een progressief belastingstelsel kent en studenten na hun studie dus sowieso hun studie (indirect) terugbetalen, lijkt niet relevant.

Opvallender is echter dat waar de Tweede Kamer zich een jaar geleden nog druk maakte om de hoge schulden van studenten en de daaruit voortvloeiende afbetalingsproblematiek, diezelfde Kamerleden een studieschuld van 15 duizend euro of meer heel acceptabel vinden. De gevolgen van hoge studieschulden voor mens en maatschappij moeten echter niet worden onderschat. Studenten gaan zich niet specialiseren of een tweede of derde master volgen als zij al vier of vijf jaar hebben geleend. Sterker nog, zij gaan wellicht helemaal geen master meer doen.

Als al deze bezwaren studenten echter nog niet ontmoedigen om toch te investeren in hun toekomst, dan lopen zij vast in de stroperige raderen der Nederlandse bureaucratie. Na een driejarige bachelor politicologie, ben ik uitverkoren een speciale tweejarige postinitiële master aan de Universiteit van Leiden te volgen. Deze studie kan mij klaarstomen voor de wondere wereld der diplomatie en internationale betrekkingen, en het is dan ook mijn droom en mijn verlangen deze studie te volgen. Voor studiefinanciering kom ik echter niet meer in aanmerking. Een vierde jaar prestatiebeurs is alleen voor de ‘gangbare’ masterstudenten bestemd. Ook een lening is niet toereikend, de Dienst Uitvoering Onderwijs (voormalig IB-Groep) kent slechts beperkte leenmogelijkheden waarvoor ik wellicht niet eens in aanmerking kom, ook al is deze master geaccrediteerd.

Ondanks de hoge kosten en de problemen met de financiering, wil ik deze master echter hoe dan ook volgen. Zelfs een studieschuld van 30 duizend vrees ik niet. Maar waar haal ik het geld vandaan als DUO mij niet laat lenen? De studentendecaan adviseerde me maar voorzichtig me bij mijn financiële situatie neer te leggen en een gewone master te gaan doen. ‘Zulke studies zijn niet bedoeld voor mensen zoals jij en ik’, mompelde hij zacht.

Inzet en ambitie worden in dit land al lang niet meer beloond, maar ik legde me daar niet bij neer. Na drie maanden touwtrekken met DUO weet ik echter nog steeds niet waar ik aan toe ben. Tegenstrijdige geluiden, mails en telefoontjes waar je geen rechten aan kunt ontlenen, verkeerde informatieverstrekking en complete onwetendheid zijn in Groningen schering en inslag. DUO is het schoolvoorbeeld van de Hollandse polderbureaucratie. Ondertussen is de enige beschikbare beurs vergeven aan een diplomatenzoon.

Tsja, zo gaat dat in Nederland. De notaris betaalt voor de notaris, of regelt een beurs. Voor de rest van Nederland is er nog de kale afgekloven eenjarige master waarvoor straks ook nog eens een flinke studieschuld moet worden afbetaald.

Download ‘Ambitie is Ballast voor de student’

Geef een reactie

X